Oliy attestatsiya komissiyasi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 112–114-b. — ziyouz.com
Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK), Özbekiston Respublikasi Vazirlar Maqkamasi quzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi — Özbekistonda ilmiy va ilmiy-pedagog xodimlarga fan, texnika, xalq ta'limi va madaniyatning barça yönalişi böyiça ilmiy daraja va unvon beruvçi davlat organi. Özbekiston Respublikasi Prezidentining «Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi taşkil qiliş töğrisida»gi farmoni (1992 y. 31 mart) hamda ÖzR Vazirlar Mahkamasining «Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi faoliyatini taşkil etiş masalalari» qaqidagi qarori (1992 y. 9 sent.) b-n taşkil etilgan.
OAK ning asosiy vazifasi oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni tayyorlaş hamda attestatsiyadan ötkaziş tizimini takomillaştiriş, oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni attestatsiyadan ötkazişga rahbarlik qiliş hamda ilmiy daraja va unvonlarga qöyiladigan talablarning yagonaligi va bajarilişini ta'minlaş, ixtisoslaşgan kengaşlar işi va dissertatsiya işlari sifatini, ularning ilmiy hamda amaliy qiymatini nazorat qilib borişdan ibo-rat. OAK vazirlik va idoralarning, Özbekiston Respublikasi FA ning takdimnomalariga binoan, yetakçi oliy öquv yurtlari va i.ç. muassasalarida fan doktori va fan nomzodi ilmiy darajalarini oliş uçun dissertatsiyalar himoya qiliş böyiça ixtisoslaşgan kengaşlar tuzadi, manfaatdor vazirlik va idoralar b-n birgalikda ilmiy-texnika va ijtimoiy taraqqiyot talablarini hisobga olgan holda, rejalaştirilayotgan d-rlik va nomzodlik dissertatsiyalarining mavzularini şakllantiriş işlarini muvofiqlaştiradi hamda monitoringini olib boradi, tegişli ixtisoslaşgan kengaşning taqdimnomasi asosida fan dri, fan nomzodi ilmiy darajalarini, professor, dotsent ilmiy unvonlarini beradi, boşqa davlatlarning ilmiy darajalari haqidagi diplomlarni örnatilgan tartibda respublika diplomlariga tenglaştiriş (nostrifikatsiyalaş)ni amalga oşiradi, fan dri, fan nomzodi diplomlari hamda prof., dotsent attestatlarini rasmiylaştiradi, yoklangan dissertatsiya işlarini tahlil qila-di hamda natijalari dissertatsiya işlarida bayon etilib, bajarilgan i.t. haqida, ularni amaliyotga joriy qiliş imkoniyati töğrisidagi tegişli tavsiyalar b-n birgalikda vazirlik, idoralarga axborotlar yuborişni ta'minlaydi.
OAK ga oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni attestatsiyadan ötkazişni taşkil qiliş yuzasidan korxona, taşkilot, muassasalar tomonidan, ularning idoraviy böysunişidan qat'i nazar, bajarilişi şart bölgan buyruq va yöriqnomalar çiqariş, şuningdek, ularning ij-rosini nazorat qiliş, ilmiy, ilmiy-pedagog kadrlarni attestatsiyadan ötkaziş masalalari böyiça ixtisoslaşgan kengaş va ilmiy kengaşlar faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oşiriş, OAK ilmiy kengaşi va Rayosati majlislarida iş tajribalarini örganiş va umumlaştiriş maqsadida ixtisoslaşgan kengaşlar raislarining hisobotlarini eşitiş, ixtisoslaşgan kengaşlarda işlar sifatsiz olib borilgan yoki dissertatsiya yoklaş yuzasidan belgilangan tartib qöpol ravişda buzilgan hollarda ularni tugatişgaça bölgan çoralarni köriş, ixtisoslaşgan kengaşlar faoliyatini tekşirib turiş, ayrim dissertatsiyalarni nazorat ekspertizasidan ötka-ziş uçun zarur hollarda opponent va takrizçilar tayinlaş, oliy öquv yurtlari, Özbekiston FA, korxona, muassasa va taşkilotlarning yuqori malakali mutaxassislarini jalb qiliş, nomzodlik imtihonlarini taşkil etiş va ularning saviyasi ustidan na-zoratni amalga oşiriş, ilmiy daraja va unvonlar beruvçi kengaşlar işlab turgan taşkilot, muassasalardan belgilangan tartibda har yilgi h.isobotlarni hamda respublikada ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlaş, ularni attestatsiyadan ötkaziş tizimii takomillaştiriş böyiça takliflar tayyorlaş va çoratadbirlar köriş uçun vazirlik qamda idoralardan zarur axborotlar olib turiş, oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar attestatsiyasi tizimini takomillaştiriş, dissertatsiyalarning ilmiy saviyasi va amaliy qiymatini oşiriş b-n boğliq muammolarni xal qiliş uçun belgilangan tartibda ido-ralararo kengaşlar çaqiriş, oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni tayyorlaş hamda attestatsiyadan ötkaziş masalalari böyiça xalq-aro taşkilot, kengaş, konferensiyalar işida qatnaşiş, boşqa mamlakatlarning tegişli taşkilotlari b-n tajriba almaşişni amalga oşiriş, belgilangan tartibda ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni ilmiy daraja va ilmiy unvonlardan mahrum qiliş yoki tiklaş huquqi berilgan. OAK MDH davlatlari orasida birinçi bölib zamonaviy informatsion texnologiyalar asosida dissertatsiyalarning elektron ekspertizasini ötkaziş, şuningdek, dissertatsiyalarni xolisona, mustakil, obyektiv ekspertizasini ötkaziş maqsadida ularni taqrizçilarga kompyuter dasturi orqali taqsimlaş hamda çet el mutaxassis olimlarini elektron poçta orkali ekspertiza işlariga jalb qilişni taşkil etdi.
OAK raisi, uning örinbosari, boş ilmiy kotib va OAK ilmiy kengaşi boşqa a'zolaridan iborat Rayosat OAKning ijroiy rahbar organi xisobla-nadi. Rayosat a'zolari soni va tarkibini ÖzR Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi. OAK Ilmiy kengaşi ilmiy ijtimoiy organ bölib, u oliy öquv yurtlari, i.t. muassasa va taşkilotlari, vazirlik, idora, Özbekiston FAning takliflari asosida fanning aso-siy yönalişlari böyiça yetakçi olim va mutaxassislardan tuziladi. Ilmiy kengaş a'zolari soni va tarkibi ham ÖzR Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdikdanadi va vaqti-vaqti b-n yan-gilanib turiladi.
OAK tarkibida Fizikamat., texnika fanlari va Yer haqidagi fanlar, Biol., q.x., kimyo va tibbiyot fanlari, Gumanitar va ijtimoiy fanlar bölinmalari, Meyoriy-axborot bölimi bor. Takdim etilgan dissertatsiyalarni ilmiy ekspertizadan ötkaziş, ilmiy unvonlar beriş töğrisidagi taqdimnomalarni körib çiqiş uçun OAK huzurida fan tarmoqlari böyiça xalq xöjaligi va madaniyatning yetakçi mutaxassis olimlaridan iborat 14 ekspert kengaş mavjud. Ularning tarkibi oliy öquv yurtlari, i.t. in-t va muassasalari, ÖzR FA, man-faatdor vazirlik va idoralarning tavsiyalari hisobga olingan holda belgilanadi va keyinçalik kengaşning kamida 1/3 qismini yangilaş şarti b-n OAK Rayosati tomonidan 3 y. muddatga tasdiqlanadi.
OAK ga ÖzR Vazirlar Mahkamasining qarori b-n tayinlanadigan rais boşçilik qiladi. U OAK Ilmiy kengaşi, Rayosati va xdy'ati işiga rah-barlik qiladi hamda OAK ga yuklatilgan vazifalarning bajarilişi uçun şaxsan javob beradi. OAK «Oliy Attestatsiya Komissiyasi byulleteni» jur.ni naşr etadi.
Muhsin Muhiddinov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛИЙ АТТЕСТАЦИЯ КОМИССИЯСИ (OAK), Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Мақкамаси қузуридаги Олий аттестация комиссияси — Ўзбекистонда илмий ва илмий-педагог ходимларга фан, техника, халқ таълими ва маданиятнинг барча йўналиши бўйича илмий даража ва унвон берувчи давлат органи. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси ташкил қилиш тўғрисида»ги фармони (1992 й. 31 март) ҳамда ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси фаолиятини ташкил этиш масалалари» қақидаги қарори (1992 й. 9 сент.) б-н ташкил этилган.
OAK нинг асосий вазифаси олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларни тайёрлаш ҳамда аттестациядан ўтказиш тизимини такомиллаштириш, олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларни аттестациядан ўтказишга раҳбарлик қилиш ҳамда илмий даража ва унвонларга қўйиладиган талабларнинг ягоналиги ва бажарилишини таъминлаш, ихтисослашган кенгашлар иши ва диссертация ишлари сифатини, уларнинг илмий ҳамда амалий қийматини назорат қилиб боришдан ибо-рат. OAK вазирлик ва идораларнинг, Ўзбекистон Республикаси ФА нинг такдимномаларига биноан, етакчи олий ўқув юртлари ва и.ч. муассасаларида фан доктори ва фан номзоди илмий даражаларини олиш учун диссертациялар ҳимоя қилиш бўйича ихтисослашган кенгашлар тузади, манфаатдор вазирлик ва идоралар б-н биргаликда илмий-техника ва ижтимоий тараққиёт талабларини ҳисобга олган ҳолда, режалаштирилаётган д-рлик ва номзодлик диссертацияларининг мавзуларини шакллантириш ишларини мувофиқлаштиради ҳамда мониторингини олиб боради, тегишли ихтисослашган кенгашнинг тақдимномаси асосида фан дри, фан номзоди илмий даражаларини, профессор, доцент илмий унвонларини беради, бошқа давлатларнинг илмий даражалари ҳақидаги дипломларни ўрнатилган тартибда республика дипломларига тенглаштириш (нострификациялаш)ни амалга оширади, фан дри, фан номзоди дипломлари ҳамда проф., доцент аттестатларини расмийлаштиради, ёкланган диссертация ишларини таҳлил қила-ди ҳамда натижалари диссертация ишларида баён этилиб, бажарилган и.т. ҳақида, уларни амалиётга жорий қилиш имконияти тўғрисидаги тегишли тавсиялар б-н биргаликда вазирлик, идораларга ахборотлар юборишни таъминлайди.
OAK га олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларни аттестациядан ўтказишни ташкил қилиш юзасидан корхона, ташкилот, муассасалар томонидан, уларнинг идоравий бўйсунишидан қатъи назар, бажарилиши шарт бўлган буйруқ ва йўриқномалар чиқариш, шунингдек, уларнинг иж-росини назорат қилиш, илмий, илмий-педагог кадрларни аттестациядан ўтказиш масалалари бўйича ихтисослашган кенгаш ва илмий кенгашлар фаолияти устидан давлат назоратини амалга ошириш, OAK илмий кенгаши ва Раёсати мажлисларида иш тажрибаларини ўрганиш ва умумлаштириш мақсадида ихтисослашган кенгашлар раисларининг ҳисоботларини эшитиш, ихтисослашган кенгашларда ишлар сифатсиз олиб борилган ёки диссертация ёклаш юзасидан белгиланган тартиб қўпол равишда бузилган ҳолларда уларни тугатишгача бўлган чораларни кўриш, ихтисослашган кенгашлар фаолиятини текшириб туриш, айрим диссертацияларни назорат экспертизасидан ўтка-зиш учун зарур ҳолларда оппонент ва такризчилар тайинлаш, олий ўқув юртлари, Ўзбекистон ФА, корхона, муассаса ва ташкилотларнинг юқори малакали мутахассисларини жалб қилиш, номзодлик имтиҳонларини ташкил этиш ва уларнинг савияси устидан на-зоратни амалга ошириш, илмий даража ва унвонлар берувчи кенгашлар ишлаб турган ташкилот, муассасалардан белгиланган тартибда ҳар йилги ҳ.исоботларни ҳамда республикада илмий ва илмий-педагог кадрлар тайёрлаш, уларни аттестациядан ўтказиш тизимии такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш ва чоратадбирлар кўриш учун вазирлик қамда идоралардан зарур ахборотлар олиб туриш, олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар аттестацияси тизимини такомиллаштириш, диссертацияларнинг илмий савияси ва амалий қийматини ошириш б-н боғлиқ муаммоларни хал қилиш учун белгиланган тартибда идо-ралараро кенгашлар чақириш, олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларни тайёрлаш ҳамда аттестациядан ўтказиш масалалари бўйича халқ-аро ташкилот, кенгаш, конференциялар ишида қатнашиш, бошқа мамлакатларнинг тегишли ташкилотлари б-н тажриба алмашишни амалга ошириш, белгиланган тартибда илмий ва илмий-педагог кадрларни илмий даража ва илмий унвонлардан маҳрум қилиш ёки тиклаш ҳуқуқи берилган. OAK МДҲ давлатлари орасида биринчи бўлиб замонавий информацион технологиялар асосида диссертацияларнинг электрон экспертизасини ўтказиш, шунингдек, диссертацияларни холисона, мустакил, объектив экспертизасини ўтказиш мақсадида уларни тақризчиларга компьютер дастури opқали тақсимлаш ҳамда чет эл мутахассис олимларини электрон почта оркали экспертиза ишларига жалб қилишни ташкил этди.
OAK раиси, унинг ўринбосари, бош илмий котиб ва OAK илмий кенгаши бошқа аъзоларидан иборат Раёсат ОАКнинг ижроий раҳбар органи хисобла-нади. Раёсат аъзолари сони ва таркибини ЎзР Вазирлар Маҳкамаси тасдиқлайди. OAK Илмий кенгаши илмий ижтимоий орган бўлиб, у олий ўқув юртлари, и.т. муассаса ва ташкилотлари, вазирлик, идора, Ўзбекистон ФАнинг таклифлари асосида фаннинг асо-сий йўналишлари бўйича етакчи олим ва мутахассислардан тузилади. Илмий кенгаш аъзолари сони ва таркиби ҳам ЎзР Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдикданади ва вақти-вақти б-н ян-гиланиб турилади.
OAK таркибида Физикамат., техника фанлари ва Ер ҳақидаги фанлар, Биол., қ.х., кимё ва тиббиёт фанлари, Гуманитар ва ижтимоий фанлар бўлинмалари, Меъёрий-ахборот бўлими бор. Такдим этилган диссертацияларни илмий экспертизадан ўтказиш, илмий унвонлар бериш тўғрисидаги тақдимномаларни кўриб чиқиш учун OAK ҳузурида фан тармоқлари бўйича халқ хўжалиги ва маданиятнинг етакчи мутахассис олимларидан иборат 14 эксперт кенгаш мавжуд. Уларнинг таркиби олий ўқув юртлари, и.т. ин-т ва муассасалари, ЎзР ФА, ман-фаатдор вазирлик ва идораларнинг тавсиялари ҳисобга олинган ҳолда белгиланади ва кейинчалик кенгашнинг камида 1/3 қисмини янгилаш шарти б-н OAK Раёсати томонидан 3 й. муддатга тасдиқланади.
OAK га ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг қарори б-н тайинланадиган раис бошчилик қилади. У OAK Илмий кенгаши, Раёсати ва хдйъати ишига раҳ-барлик қилади ҳамда OAK га юклатилган вазифаларнинг бажарилиши учун шахсан жавоб беради. OAK «Олий Аттестация Комиссияси бюллетени» жур.ни нашр этади.
Муҳсин Муҳиддинов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.