Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Olmaliq

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 130–131-b. — ziyouz.com

    Olmaliq — Toşkent viloyatidagi şahar (1951 y.dan). Olmaliqsoy böyida, Qurama toğlarining şim. yon bağrida, 600—650 m balandlikda. Toşkent ş.dan 60 km jan.-şarkda, Ohangaron daryosining çap sohilida. Şaharning şim.- şarqida Qurama tizmasi, şim. va jan.- şarkda Çatqol tizmalari bor. Yaqin t.y. stansiyasi — Ohangaron (18 km). Mayd. 10,8 km2. Aholisi 114,6 ming kişi (2000; 1974 y.da 92,3 ming; 1959 y.da 40 ming kişi). O.da mis konining topilişi şaharning tez ösişiga sabab böldi. 1954 i. O.da qörğoşin-rux f-kasi işga tuşirildi. Qalmoqqir konidan mis rudasi oçiq usulda olina boşladi. O.dagi sanoat korxonalarini elektr energiyasi b-n ta'minlaş maqsadida O. yonida issiqlik elektr st-yasi qurildi. 1963 y. mis eritiş z-di foydalanişgatopşirildi. Kon-metallurgiya k-ti töla işga tuşirilib mahsulot bera boşladi. O.dagi rangli metall rudalar oltingugurtga boy. Şu sababli metallurgiya k-tida rudadan oltingugurt ajratiladi va «Ammofos» korxonasiga yuboriladi.

    O.da Örta Osiyoda birinçi bölgan uy-rözğor kimyosi z-di qurildi. O.da respublika q.x.ning 80% ni fosforit öğitlar b-n ta'minlayotgan «Ammofos» z-di, «Poyondoz» gilam, «Pallada Vostok», «Djefinterneyşnl» Özbekiston — Pokiston qöşma korxonalari, mebel jihozlari k-ti, «Olmalik,-ğişt», «Oqtoş» korxonalari, «Krvul-di» oltinli rudani qazib oliş koni va b. korxonalar bor. Yengil va oziq-ovqat sanoat rivojlanmokda. O.ga Toşkent— Angren t.y.dan şoxobça çikarilgan. Toşkent — O. avtomobil yöli ötgan. Navoiy kon-metallurgiya in-tining kon metallurgiya f-ti, 23 umumiy ta'lim maktabi, 12 kutubxona, 3 madaniyat uyi, ölkaşunoslik muzeyi, musiqa va san'at maktablari, 3 stadion, 36 sport zali, 86 voleybol va basketbol maydonlari, 11 gandbol, 18 tennis zallari va 5 suziş havzasi bor. Şaharda markazlaşgan hududiy tibbiy birlaşma, bolalar kasalxonasi, «Kimyogar» kasalxonasi, yuqumli kasalliklar, silga qarşi kuraşiş dispanseri, tuğruqxona, 10 poliklinika va b. tibbiy muassasalar işlab turibdi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ОЛМАЛИҚ — Тошкент вилоятидаги шаҳар (1951 й.дан). Олмалиқсой бўйида, Қурама тоғларининг шим. ён бағрида, 600—650 м баландликда. Тошкент ш.дан 60 км жан.-шаркда, Оҳангарон дарёсининг чап соҳилида. Шаҳарнинг шим.- шарқида Қурама тизмаси, шим. ва жан.- шаркда Чатқол тизмалари бор. Яқин т.й. станцияси — Оҳангарон (18 км). Майд. 10,8 км2. Аҳолиси 114,6 минг киши (2000; 1974 й.да 92,3 минг; 1959 й.да 40 минг киши). О.да мис конининг топилиши шаҳарнинг тез ўсишига сабаб бўлди. 1954 и. О.да қўрғошин-рух ф-каси ишга туширилди. Қалмоққир конидан мис рудаси очиқ усулда олина бошлади. О.даги саноат корхоналарини электр энергияси б-н таъминлаш мақсадида О. ёнида иссиқлик электр ст-яси қурилди. 1963 й. мис эритиш з-ди фойдаланишгатопширилди. Кон-металлургия к-ти тўла ишга туширилиб маҳсулот бера бошлади. О.даги рангли металл рудалар олтингугуртга бой. Шу сабабли металлургия к-тида рудадан олтингугурт ажратилади ва «Аммофос» корхонасига юборилади.

    О.да Ўрта Осиёда биринчи бўлган уй-рўзғор кимёси з-ди қурилди. О.да республика қ.х.нинг 80% ни фосфорит ўғитлар б-н таъминлаётган «Аммофос» з-ди, «Поёндоз» гилам, «Паллада Восток», «Джефинтернейшнл» Ўзбекистон — Покистон қўшма корхоналари, мебель жиҳозлари к-ти, «Олмалик,-ғишт», «Оқтош» корхоналари, «Крвул-ди» олтинли рудани қазиб олиш кони ва б. корхоналар бор. Енгил ва озиқ-овқат саноат ривожланмокда. О.га Тошкент— Ангрен т.й.дан шохобча чикарилган. Тошкент — О. автомобиль йўли ўтган. Навоий кон-металлургия ин-тининг кон металлургия ф-ти, 23 умумий таълим мактаби, 12 кутубхона, 3 маданият уйи, ўлкашунослик музейи, мусиқа ва санъат мактаблари, 3 стадион, 36 спорт зали, 86 волейбол ва баскетбол майдонлари, 11 гандбол, 18 теннис заллари ва 5 сузиш ҳавзаси бор. Шаҳарда марказлашган ҳудудий тиббий бирлашма, болалар касалхонаси, «Кимёгар» касалхонаси, юқумли касалликлар, силга қарши курашиш диспансери, туғруқхона, 10 поликлиника ва б. тиббий муассасалар ишлаб турибди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.