Oltin baliq
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 143–144-b. — ziyouz.com
Oltin baliq (Carassius auratus auratus) — tovonbaliq (karas)ning xonakilaştirilgan kenja turi. Dastlab xitoy suv havzalarida 7—9-a.larda tovonbaliqning sariq va qizil mutantlarini uzoq vaqt tanlaş natijasida yetiştirilgan. Tovonbaliqdan sar-ğiş tillarang tusi, qisqa va keng (şarsimongaça) tanasi, suzgiçlarining tuzilişi b-n farq qiladi. Köp asrlar davomida olib borilgan seleksiya va duragaylaş natijasida bir-biridan rangi, katta-kiçikligi, gavdasi, boşi va suzgiçlari şakli, közining ölçami va joylaşgan örni, boşqa belgilari b-n farq qiladigan yuzlab zotlari yaratilgan. O.b.ning eng köp tarqalgan zotlari teleskop (közlari börtib çiqqan), şer-boş (boşida har xil ösimtalar bor), vual dum (dumi uzun, ikkiga ajralgan, tanasi kalta), diakin (dumi kapalakka öxşaş), kometa (dumi tanasidan 3—4 marta uzun) va b. zotlari köp boqiladi. Odatda, bahorda 3 mingtagaça tuxum qöyadi. O.b. ovqat tanlamaydi. Genetik va b. eksperimentlarda foydalaniladi. 35—40 yil yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛТИН БАЛИҚ (Carassius auratus auratus) — товонбалиқ (карас)нинг хонакилаштирилган кенжа тури. Дастлаб хитой сув ҳавзаларида 7—9-а.ларда товонбалиқнинг сариқ ва қизил мутантларини узоқ вақт танлаш натижасида етиштирилган. Товонбалиқдан сар-ғиш тилларанг туси, қисқа ва кенг (шарсимонгача) танаси, сузгичларининг тузилиши б-н фарқ қилади. Кўп асрлар давомида олиб борилган селекция ва дурагайлаш натижасида бир-биридан ранги, катта-кичиклиги, гавдаси, боши ва сузгичлари шакли, кўзининг ўлчами ва жойлашган ўрни, бошқа белгилари б-н фарқ қиладиган юзлаб зотлари яратилган. О.б.нинг энг кўп тарқалган зотлари телескоп (кўзлари бўртиб чиққан), шер-бош (бошида ҳар хил ўсимталар бор), вуал дум (думи узун, иккига ажралган, танаси калта), диакин (думи капалакка ўхшаш), комета (думи танасидан 3—4 марта узун) ва б. зотлари кўп боқилади. Одатда, баҳорда 3 мингтагача тухум қўяди. О.б. овқат танламайди. Генетик ва б. экспериментларда фойдаланилади. 35—40 йил яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.