Oltingugurt

Oltingugurt OLTINGUGURT, tuğma oltingugurt — tuğma elementlar guruhiga mansub mineral. Tabiatda erkin (tuğ-ma O.) va birikmalar holida uçraydi. O.ning eng muhim tabiiy birikmalari — metall sulfidlari (mas, FeS2 — temir kolçedan (pirit), ZnS — aldama pyx, PbS — qörğoşin yaltiroği yoki galenit, Cu2S— mis yaltiroği va h.k.), sulfatlar holida (angidrit CaSO4, gips CaSO4- 2H2O, oğir şpat BaSO4, glauber tuzi va h.k.) ham uçraydi. Bundan taşqari, O. kumir, slanets, neft, tabiiy gazlar, hayvon va ösimlik organizmlarida organik va anorganik holida mavjud (mas, oqsilda 0,8—2,4% O. bor). O. bir neça allo-tropik körinişlarda böladi. Eng köp uçraydigan turi rombik modifikatsiyasi (alfa-S), uni sekinlik b-n 96— 120°gaça qizdirganda monoklinik modifikatsiyasi (6eTa-S)ra ötadi. O.ning rangi sariq. Qattikligi mineralogik şkala böyiça 1—2, ziçligi 2,0—2,1 g/ sm3, suyuqlaniş t-rasi 118,9°. Rombik O. sakkiz burçakli halqasimon Sg tarkibli molekulalardan tuzilgan. Monoklinik O. prizma şaklidagi tiniq kristallardan iborat. O.ning juda köp birikmalari ma'lum. Mas, vodorod sulfid (H2S), sulfat kislota (H2SO4), giposulfit (Na2S2O3) va h.k. Tuğma O. konlari Meksika, AQŞ, Italiya, Yaponiya, Rossiya, Turkmanistonda uçraydi. O. konlardan qazib olinadi va flotatsiya usulida boyitiladi, SO2 ni qaytarib, H2S ni oksidlab ham hosil qilinadi.