Oltingugurtli böyagiçlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152–153-b. — ziyouz.com
Oltingugurtli böyagiçlar - aromatik birikmalar, nitro- yoki aminobirikmalarni oltingugurt yoki natriy sulfid b-n birga qizdirişdan hosil böladigan sintetik böyagiçlar. O.b., odatda, suvda erimaydigan köp jinsli qattiq moddalardan iborat. Matoni böyaşda O.b.ni natriy sulfidning suvdagi eritmasi b-n qaytarib, leykobirikmalar hosil qilinadi. Bu moddalarning natriyli tuzlari suvda eruvçan bölib, matoga yaxşi singadi. Matoga singdirilgan leykobirikmalar xavo kislorodi b-n oksidlanib, dastlabki O.b. rangini oladi. O.b. sariq, jigarrang, kök, zangori, binaf-şa rang, yaşil, qora va b. tusda bölişi mumkin. O.b. yuvilganda rangi aynimaydi. Arzon, olinişi oddiy bölgani uçun keng qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛТИНГУГУРТЛИ БЎЯГИЧЛАР - ароматик бирикмалар, нитро- ёки аминобирикмаларни олтингугурт ёки натрий сульфид б-н бирга қиздиришдан ҳосил бўладиган синтетик бўягичлар. О.б., одатда, сувда эримайдиган кўп жинсли қаттиқ моддалардан иборат. Матони бўяшда О.б.ни натрий сульфиднинг сувдаги эритмаси б-н қайтариб, лейкобирикмалар ҳосил қилинади. Бу моддаларнинг натрийли тузлари сувда эрувчан бўлиб, матога яхши сингади. Матога сингдирилган лейкобирикмалар хаво кислороди б-н оксидланиб, дастлабки О.б. рангини олади. О.б. сариқ, жигарранг, кўк, зангори, бинаф-ша ранг, яшил, қора ва б. тусда бўлиши мумкин. О.б. ювилганда ранги айнимайди. Арзон, олиниши оддий бўлгани учун кенг қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.