Oltinköl tumani
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154-b. — ziyouz.com
Oltinköl tumani — Andijon viloyatidagi tuman. 1939 y.da taşkil etilgan. 1963 y.da Andijon tumaniga qöşilgan. 1978 y. kaytadan taşkil qilindi. Andijon, Asaka, Şahrixon va Baliqçi tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 0,21 ming km2. Aholisi 133,5 ming kişi (2003). O.t.da 8 qişloq fuqarolar yiğini (Jalabek, Kömakay, Maslahat, Oltinköl, Oraziy, Oxunboboyev, Suvyulduz, Qöştepasaroy) bor. Markazi — Oltinköl qişlogi.
Tabiati. O.t. relyefi pasttekislik, qir va adirlardan iborat. Iklimi keskin kontinental. Iyulning örtaça t-rasi 25—28°, yanv.niki — 5—7° atrofida. Ayrim hollarda yoz oylarida t-ra 42— 43°, yanv.da esa —15, —18° sovuq bölişi ku-zatiladi. Vegetatsiya davri 160—180 kun. Yiliga örtaça 225 mm yoğin tuşadi. O.t. janubida Katta Farğona kanali, şim. tomonidan Qoradaryo, bulardan taşqari, tuman hududidan tumanlararo Kollektor—Asaka taşlamasi, Ulugnor kanali oqib ötadi. Tuman adir kismining tuproği arziq, qolgan yerlarda böz tuproq. Bahorda adirlar efemer ösimliklar b-n qoplanadi. Ekin ekilmaydigan yerlarda şuvoq-şöra ösadi. Yovvoyi hayvonlar kam uçraydi, sudraluvçilar, kemiruvçilar, quşlar bor.
Aholisi ning aksari qismi özbeklar; rus, tojik, uyğur, tatar va b. millat vakillari xam bor. 1km2 ga 636 kişi töğri keladi. Aholining barçasi qişloqda yaşaydi (2003).
Xöjaligi. Tuman xöjaligi q.x.ga ixtisoslaşgan. Paxtaçilik, pillaçilik, çorvaçilik b-n şuğullaniladi. Sanoati asosan, yengil sanoat korxo-nalaridir. Paxta tolasi, çigit xom aşyosi, trikotaj matosi va maxsulotlari, mebel, ohak, ğişt işlab çiqariladi. «Oltin-Deri», «Etalon-Plyus», «Kezar-Tur» qöşma korxo-nalari, 992 kiçik va şirkat korxonalar, 8 yoqilği kuy-iş şoxobçalari, 70 dan ortiq savdo şoxobçalari bor. O.t. da 15 şirkat xöjaligi, 79 fermer xöjaligi, xususiy ferma, 24140 dehqon xöjaligi mavjud. Umumiy ekin mayd. 13961 ga, çorvaçilikning asosiy tarmoqlari şirkat xöjaliklarida joylaşgan. Tuman jamoa va şaxsiy xöjaliklarida 21,2 ming qoramol (şu jumladan, 8,5 ming sigir), 23,3 ming qöy va eçki, yuzga yaqin ot bor (2003). 36 umumiy ta'lim, 15 tayanç maktablarida 35,4 ming öquvçi, 3 ixtisoslaşgan internat-maktabda 875 öquvçi ta'lim oladi, şuningdek, 2 musiqa va san'at maktabi faoliyat körsatadi.t Iqtisodiyot, sanoat, maişiy xizmat kasb-xunar kollejlarida 1807 öquvçi ta'lim olmokda. Markaziy kutubxona, uning 22 ta tar-moği (19 qişloq kutubxonasi, 3 bolalar kutubxonasi, kitob fondi 363 ming asar), 7 madaniyat uyi, madaniyat va istirohat boği işlab turibdi. 2 kasalxona (440 örin), 4 poliklinika, 28 feldşer-akuşerlik, 18 qişloq vraçlik punktlari, 9 dorixona va b. tibbiy muassasalarida 173 vraç, 976 örta tibbiy xodim işlaydi.
1979 y. 1 yanv.dan «Oltinköl» tuman gaz. naşr qilinadi (adadi 2442).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛТИНКЎЛ ТУМАНИ — Андижон вилоятидаги туман. 1939 й.да ташкил этилган. 1963 й.да Андижон туманига қўшилган. 1978 й. кайтадан ташкил қилинди. Андижон, Асака, Шаҳрихон ва Балиқчи туманлари б-н чегарадош. Майд. 0,21 минг км2. Аҳолиси 133,5 минг киши (2003). О.т.да 8 қишлоқ фуқаролар йиғини (Жалабек, Кўмакай, Маслаҳат, Олтинкўл, Оразий, Охунбобоев, Сувюлдуз, Қўштепасарой) бор. Маркази — Олтинкўл қишлоги.
Табиати. О.т. рельефи пасттекислик, қир ва адирлардан иборат. Иклими кескин континентал. Июлнинг ўртача т-раси 25—28°, янв.ники — 5—7° атрофида. Айрим ҳолларда ёз ойларида т-ра 42— 43°, янв.да эса —15, —18° совуқ бўлиши ку-затилади. Вегетация даври 160—180 кун. Йилига ўртача 225 мм ёғин тушади. О.т. жанубида Катта Фарғона канали, шим. томонидан Қорадарё, булардан ташқари, туман ҳудудидан туманлараро Коллектор—Асака ташламаси, Улугнор канали оқиб ўтади. Туман адир кисмининг тупроғи арзиқ, қолган ерларда бўз тупроқ. Баҳорда адирлар эфемер ўсимликлар б-н қопланади. Экин экилмайдиган ерларда шувоқ-шўра ўсади. Ёввойи ҳайвонлар кам учрайди, судралувчилар, кемирувчилар, қушлар бор.
Аҳолиси нинг аксари қисми ўзбеклар; рус, тожик, уйғур, татар ва б. миллат вакиллари хам бор. 1км2 га 636 киши тўғри келади. Аҳолининг барчаси қишлоқда яшайди (2003).
Хўжалиги. Туман хўжалиги қ.х.га ихтисослашган. Пахтачилик, пиллачилик, чорвачилик б-н шуғулланилади. Саноати асосан, енгил саноат корхо-наларидир. Пахта толаси, чигит хом ашёси, трикотаж матоси ва махсулотлари, мебель, оҳак, ғишт ишлаб чиқарилади. «Олтин-Дери», «Эталон-Плюс», «Кезар-Тур» қўшма корхо-налари, 992 кичик ва ширкат корхоналар, 8 ёқилғи куй-иш шохобчалари, 70 дан ортиқ савдо шохобчалари бор. О.т. да 15 ширкат хўжалиги, 79 фермер хўжалиги, хусусий ферма, 24140 деҳқон хўжалиги мавжуд. Умумий экин майд. 13961 га, чорвачиликнинг асосий тармоқлари ширкат хўжаликларида жойлашган. Туман жамоа ва шахсий хўжаликларида 21,2 минг қорамол (шу жумладан, 8,5 минг сигир), 23,3 минг қўй ва эчки, юзга яқин от бор (2003). 36 умумий таълим, 15 таянч мактабларида 35,4 минг ўқувчи, 3 ихтисослашган интернат-мактабда 875 ўқувчи таълим олади, шунингдек, 2 мусиқа ва санъат мактаби фаолият кўрсатади.т Иқтисодиёт, саноат, маиший хизмат касб-хунар коллежларида 1807 ўқувчи таълим олмокда. Марказий кутубхона, унинг 22 та тар-моғи (19 қишлоқ кутубхонаси, 3 болалар кутубхонаси, китоб фонди 363 минг асар), 7 маданият уйи, маданият ва истироҳат боғи ишлаб турибди. 2 касалхона (440 ўрин), 4 поликлиника, 28 фельдшер-акушерлик, 18 қишлоқ врачлик пунктлари, 9 дорихона ва б. тиббий муассасаларида 173 врач, 976 ўрта тиббий ходим ишлайди.
1979 й. 1 янв.дан «Олтинкўл» туман газ. нашр қилинади (адади 2442).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.