Omon Matjon
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 169–170-b. — ziyouz.com
Omon Matjon (taxallusi; asl ism-şarifi Matçonov Omon) (1943.14.2, Xorazm viloyati Yangibozor tumani) — Özbekiston xalq şoiri (1993). Samarqand un-tining filologiya f-tini tugatgan (1969). Ğafur Ğulom nomidagi Adabiyot va san'at naşriyotida muharrir, bölim mudiri (1969-85), «Yoşlik» jur.da boş muharrir (1985- 91), Özbekiston Respublikasi Prezidenti devonida mas'ul xodim (1991—94), Özbekiston Respublikasi Davlat matbuot qömitasida rais örinbosari (1994— 99), «Çölpon» naşriyotida direktor (1999—2001). 2001 y.dan «Gulxan» jur. boş muharriri. Şe'rlari 1965 y.dan boşlab e'lon qilina boşlagan. Şoirning «Karvon qönğiroği» (1973), «Quyoş soati» (1974), «Yonayotgan daraxt» (1976), «Yarador çaqmoq» (1977), «Seni yaxşi köraman» (1981), «Daraxtlar va giyohlar» (1984), «Örtamizda birgina olma» (1990), «Odamning soyasi quyoşga tuşdi» (1991), «Quş yöli» (1993), «Iymon yoğdusi» (1994), «Ardaxiva» (2000), «Xoja Ahror ziyoratlari» (2002) va b. şe'riy asarlarida voqelikni nozik his etgan holda badiiy ifodalaş, muayyan hodisadan favqulodda falsafiy xulosalar çiqariş, özi tuğilib ösgan muhit koloritiga mos ifodalar topiş tamoyili ustu-vorlik qiladi.
O.M. lirik şe'rlar b-n birga lirik qissa va dramatik doston janrlarida ham ijod qilib, Xorazm xalq afsonalarining öziga xos badiiy talqini — «Haqquş qiçqiriği» (40 afsona, 1979) şe'rlar kitobini, istiqlol arafasidagi şörolar mamlakati hayotining ziddiyatli manzaralari va jarohatlari tasviriga bağişlangan «Gaplaşadigan vaqtlar» (1986) qissasini, şuningdek, özbek xalqining Xorazmdan çiqqan buyuk siymolari haqidagi dramatik dostonlari («Pahlavon Mahmud», 1975; «Beruniy», 1977 va b.) ni yaratgan. «Ming bir yoğdu» (1982) asari Navo-iy «Xamsa»si ta'sirida yozilgan. O. M. bu asarlarida ötmişda yaşab ijod qilgan ölmas siymolar hayoti va hoz. davr muammolarini tasvirlaşda liro-epik şe'riyat imkoniyatlaridan mahorat b-n foydalangan. Özbek şe'riyatiga Xorazm şevasiga xos leksik unsurlar va musiqiy ohanglarni olib kirgan, lirik şe'riyatni epik şe'riyat unsurlari b-n boyitgan. Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).
As: Saylanma [2 j.li], T., 1997.
Jumaboyeva J., Omon Matjon, T., 1993.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОМОН МАТЖОН (тахаллуси; асл исм-шарифи Матчонов Омон) (1943.14.2, Хоразм вилояти Янгибозор тумани) — Ўзбекистон халқ шоири (1993). Самарқанд ун-тининг филология ф-тини тугатган (1969). Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир, бўлим мудири (1969-85), «Ёшлик» жур.да бош муҳаррир (1985- 91), Ўзбекистон Республикаси Президенти девонида масъул ходим (1991—94), Ўзбекистон Республикаси Давлат матбуот қўмитасида раис ўринбосари (1994— 99), «Чўлпон» нашриётида директор (1999—2001). 2001 й.дан «Гулхан» жур. бош муҳаррири. Шеърлари 1965 й.дан бошлаб эълон қилина бошлаган. Шоирнинг «Карвон қўнғироғи» (1973), «Қуёш соати» (1974), «Ёнаётган дарахт» (1976), «Ярадор чақмоқ» (1977), «Сени яхши кўраман» (1981), «Дарахтлар ва гиёҳлар» (1984), «Ўртамизда биргина олма» (1990), «Одамнинг сояси қуёшга тушди» (1991), «Қуш йўли» (1993), «Иймон ёғдуси» (1994), «Ардахива» (2000), «Хожа Аҳрор зиёратлари» (2002) ва б. шеърий асарларида воқеликни нозик ҳис этган ҳолда бадиий ифодалаш, муайян ҳодисадан фавқулодда фалсафий хулосалар чиқариш, ўзи туғилиб ўсган муҳит колоритига мос ифодалар топиш тамойили усту-ворлик қилади.
О.М. лирик шеърлар б-н бирга лирик қисса ва драматик достон жанрларида ҳам ижод қилиб, Хоразм халқ афсоналарининг ўзига хос бадиий талқини — «Ҳаққуш қичқириғи» (40 афсона, 1979) шеърлар китобини, истиқлол арафасидаги шўролар мамлакати ҳаётининг зиддиятли манзаралари ва жароҳатлари тасвирига бағишланган «Гаплашадиган вақтлар» (1986) қиссасини, шунингдек, ўзбек халқининг Хоразмдан чиққан буюк сиймолари ҳақидаги драматик достонлари («Паҳлавон Маҳмуд», 1975; «Беруний», 1977 ва б.) ни яратган. «Минг бир ёғду» (1982) асари Наво-ий «Хамса»си таъсирида ёзилган. О. М. бу асарларида ўтмишда яшаб ижод қилган ўлмас сиймолар ҳаёти ва ҳоз. давр муаммоларини тасвирлашда лиро-эпик шеърият имкониятларидан маҳорат б-н фойдаланган. Ўзбек шеъриятига Хоразм шевасига хос лексик унсурлар ва мусиқий оҳангларни олиб кирган, лирик шеъриятни эпик шеърият унсурлари б-н бойитган. Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1989).
Ас: Сайланма [2 ж.ли], Т., 1997.
Жумабоева Ж., Омон Матжон, Т., 1993.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.