Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ön ikki Imom

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 134-b. — ziyouz.com

    Ön ikki Imom — şialikdagi asosiy oqim — imomiylar (ba'zan «ön ikkiçilar» — «isnoaş'ariya» deb ataladi) örtasida e'tiqod qilinadigan imomlar sulolasi. Xalifa Ali bilan Fotimadan tarqalgan avlodlardan iborat. Ular payğambar avlodi deb e'tirof etiladi. Imomiylar ularni islomning qonuniy rahnamolari deb tanib, xalifalar hokimiyatini ğayriqonuniy deb hisoblaydi. Bular — Ali ibn Abu Tolib, Hasan, Husayn, ZaynalObidin Ali (713 yilv.e.), Muhammad alBokir (732 yilv.e.), Ja'far asSodiq (700—765), Muso alKozim (799 yilv.e.), Ali arRizo (818 yilv.e.), Muhammad atTaqiy (835 yilv.e.), Ali anNaqiy (868 yilv.e.), Hasan alAskariy (846—873), Muhammad alMahdiy (rivoyatlarga köra, 874—878 yillar orasida yöqolgan). Imomlarning ba'zilarigina öldirilgan yoki zaharlangan, lekin şunga qaramay imomiylar ularning barçasini xalifalar tomonidan öldirilgan deb hisoblaydi, ularni jabrdiyda va din yölida şahid bölganlar deb motam tutadi. 12 imom — Muhammad alMahdiyni «yaşiringan» deb hisoblab, u zamona oxir bölganda yerga qaytib kelib adolat örnatadi deb tasavvur qiliş şialar orasida saqlangan (q. Mahdiy, Mahdiylik). Imomlar va imomzodalar dafn etilgan maqbaralar hozir ham şialar uçun muqaddas ziyoratgoh hisoblanadi, hatto ular uçun haj örnini bosadi. Bunday muqadsas joylar Najaf, Karbalo, Kozimayn (Iroq), Madina (Saudiya Arabistoni), Maşhad, Qum, Şoh Abdul Azim (Eron) şahrilarida joylaşgan.

    Q.: Mahdiylik

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЎН ИККИ ИМОМ — шиаликдаги асосий оқим — имомийлар (баъзан «ўн иккичилар» — «исноашъария» деб аталади) ўртасида эътиқод қилинадиган имомлар сулоласи. Халифа Али билан Фотимадан тарқалган авлодлардан иборат. Улар пайғамбар авлоди деб эътироф этилади. Имомийлар уларни исломнинг қонуний раҳнамолари деб таниб, халифалар ҳокимиятини ғайриқонуний деб ҳисоблайди. Булар — Али ибн Абу Толиб, Ҳасан, Ҳусайн, ЗайналОбидин Али (713 йилв.э.), Муҳаммад алБокир (732 йилв.э.), Жаъфар асСодиқ (700—765), Мусо алКозим (799 йилв.э.), Али арРизо (818 йилв.э.), Муҳаммад атТақий (835 йилв.э.), Али анНақий (868 йилв.э.), Ҳасан алАскарий (846—873), Муҳаммад алМаҳдий (ривоятларга кўра, 874—878 йиллар орасида йўқолган). Имомларнинг баъзиларигина ўлдирилган ёки заҳарланган, лекин шунга қарамай имомийлар уларнинг барчасини халифалар томонидан ўлдирилган деб ҳисоблайди, уларни жабрдийда ва дин йўлида шаҳид бўлганлар деб мотам тутади. 12 имом — Муҳаммад алМаҳдийни «яширинган» деб ҳисоблаб, у замона охир бўлганда ерга қайтиб келиб адолат ўрнатади деб тасаввур қилиш шиалар орасида сақланган (қ. Маҳдий, Маҳдийлик). Имомлар ва имомзодалар дафн этилган мақбаралар ҳозир ҳам шиалар учун муқаддас зиёратгоҳ ҳисобланади, ҳатто улар учун ҳаж ўрнини босади. Бундай муқадцас жойлар Нажаф, Карбало, Козимайн (Ироқ), Мадина (Саудия Арабистони), Машҳад, Қум, Шоҳ Абдул Азим (Эрон) шаҳриларида жойлашган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.