Ongsizlik
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177–178-b. — ziyouz.com
Ongsizlik (psixologiyada) — ong iştirokisiz sodir böladigan ruhiy jarayon va holatlar. O., köpinça, badan harakatida, xotira, xayolda na-moyon böladi. Real mavjud, lekin sezilmaydigan qözğatgiçlar vujudga keltiradigan javob ta'sirotlarida, asli ongli paydo bölib, takrorlanişi natijasida avtomatlaşib ketgan harakatlarda va b. holatlarda röy beradi. Mac, odam öz öyxayollariga çömgan holda uyiga qaytadi va har holda yöldan adaşmasdan keladi. Agar u biror xavfni sezib qolsa, bu xavfning sababi va qandayligini hali anglamasdan turib ham, himoya harakatini qiladi. Bemor psixikasida vujudga keladigan alahlaş, gallyutsinatsiya kabi patologik hodisalar, uxlaş, gipnoz vaqtida, lunatizm va ş.k. çoğida yuz beradigan psixik faoliyat ham O. holatiga kiradi. 3. Freyd O.ni sof irratsionalis-tik tarzda talqin etadi. Uning fikriça, ong b-n O. örtasida murosasiz qarama-qarşilik bor. Insonning bu-tun xattiharakati ana şu qarama-qarşilik b-n belgilanadi. O.ni odam anglaşga va payqaşga jur'at etolmaydi, u insondagi azaliy mayllar maskanidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОНГСИЗЛИК (психологияда) — онг иштирокисиз содир бўладиган руҳий жараён ва ҳолатлар. О., кўпинча, бадан ҳаракатида, хотира, хаёлда на-моён бўлади. Реал мавжуд, лекин сезилмайдиган қўзғатгичлар вужудга келтирадиган жавоб таъсиротларида, асли онгли пайдо бўлиб, такрорланиши натижасида автоматлашиб кетган ҳаракатларда ва б. ҳолатларда рўй беради. Mac, одам ўз ўйхаёлларига чўмган ҳолда уйига қайтади ва ҳар ҳолда йўлдан адашмасдан келади. Агар у бирор хавфни сезиб қолса, бу хавфнинг сабаби ва қандайлигини ҳали англамасдан туриб ҳам, ҳимоя ҳаракатини қилади. Бемор психикасида вужудга келадиган алаҳлаш, галлюцинация каби патологик ҳодисалар, ухлаш, гипноз вақтида, лунатизм ва ш.к. чоғида юз берадиган психик фаолият ҳам О. ҳолатига киради. 3. Фрейд О.ни соф иррационалис-тик тарзда талқин этади. Унинг фикрича, онг б-н О. ўртасида муросасиз қарама-қаршилик бор. Инсоннинг бу-тун хаттиҳаракати ана шу қарама-қаршилик б-н белгиланади. О.ни одам англашга ва пайқашга журъат этолмайди, у инсондаги азалий майллар масканидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.