Oomitsetlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 185-b. — ziyouz.com
Oomitsetlar (Oomycetes) — zamburuğlar sinfi (boşqa ma'lumotlarga köra, kenja sinf). Suvda va quruqlikda ösadi. Mitseliysi hujayrasiz; hujayra pusti sellyuloza va glyukandan iborat bölişi b-n boşqa zambu-ruğlardan farq qiladi. Jinssiz zoospora yoki konidiya hosil qiliş; jinsiy — oogamiya orqali köpayadi. Anteridiy köp yadroli, şarsimon oogoniyda 1 yoki bir neçta tuxum hujayra yetiladi. Uruğlangan tuxum hujayralar oosporalarga aylanadi. Ulardan bahorda zoosporalar, murtak zoosporangiyli kalta ösiş giflari hosil böladi. 4 ta tartibi (saprolegninsimonlar; leptomisimonlar, lagenidsimonlar, peronosporalilar), 350 turi mavjud. Tuban O. — saprotrof, organik moddalarga boy çuçuk suvlarda yaşaydi. Köpçilik O. hayvonlar murdasi va b. organik krldiklarda uçraydi, ayrim turlari baliqlar va suvda hamda quruqlikda yaşovçilar uvildiriqlarida, kasallangan baliqçalar va itbaliklarda parazitlik qiladi. Quruklikdagi turlari yuksak ösimliklarning obligat paraziti, töqima içida yaşaydi, barg oğizçalaridan fahat ago-rangit (konidit) hosil qiluvçi qismi çiqib turadi. Jinsiy organlari va oosporalari xam endofit rivojlanadi. Ba'zi O. (mas, perenospora tokda kul, fitoftora kartoşkada çiriş) kasalligini paydo qiladi. O. hujayra pöstida xitin bölmaydigan sarğiş-yaşil yoki xivçinli suv ötlaridan kelib çiqqan bölişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ООМИЦЕТЛАР (Oomycetes) — замбуруғлар синфи (бошқа маълумотларга кўра, кенжа синф). Сувда ва қуруқликда ўсади. Мицелийси ҳужайрасиз; ҳужайра пусти целлюлоза ва глюкандан иборат бўлиши б-н бошқа замбу-руғлардан фарқ қилади. Жинссиз зооспора ёки конидия ҳосил қилиш; жинсий — оогамия орқали кўпаяди. Антеридий кўп ядроли, шарсимон оогонийда 1 ёки бир нечта тухум ҳужайра етилади. Уруғланган тухум ҳужайралар ооспораларга айланади. Улардан баҳорда зооспоралар, муртак зооспорангийли калта ўсиш гифлари ҳосил бўлади. 4 та тартиби (сапролегнинсимонлар; лептомисимонлар, лагенидсимонлар, пероноспоралилар), 350 тури мавжуд. Тубан О. — сапротроф, органик моддаларга бой чучук сувларда яшайди. Кўпчилик О. ҳайвонлар мурдаси ва б. органик крлдикларда учрайди, айрим турлари балиқлар ва сувда ҳамда қуруқликда яшовчилар увилдириқларида, касалланган балиқчалар ва итбаликларда паразитлик қилади. Қурукликдаги турлари юксак ўсимликларнинг облигат паразити, тўқима ичида яшайди, барг оғизчаларидан фаҳат аго-рангит (конидит) ҳосил қилувчи қисми чиқиб туради. Жинсий органлари ва ооспоралари хам эндофит ривожланади. Баъзи О. (мас, переноспора токда кул, фитофтора картошкада чириш) касаллигини пайдо қилади. О. ҳужайра пўстида хитин бўлмайдиган сарғиш-яшил ёки хивчинли сув ўтларидан келиб чиққан бўлиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.