Operatsiya

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190-b. — ziyouz.com

Operatsiya (tibbiyotda) — töqima va a'zolardagi kasallik jarayoniga xirurgning aralaşuvi. Bunda operatsion jarohat vujudga keltiriladi (qonli O.), ba'zan maxsus mexanik usullar tatbiq etiladi (qonsiz O., mas, çiqqan suyakni soliş, singan suyak bölaklarini bir-biriga töğrilab qöyiş). Köpinça davolaş, ba'zan esa diagnostika maqsadida (mas, biopsiya, punksiya, laparotomiya) qilinadi.

Rejali va keçiktirib bölmaydigan (zudlik b-n qilinadigan) O. tafovut qilinadi. Rejali O.dan oldin bemor sinçiklab tekşiriladi va O.ga tayyorlanadi (maye., me'da yarasi, raki, surunkali appenditsit, kataraktada). Kasallik holati bemorning hayotiga tahdid qilib turganda (me'da yarasi teşilganda, çurra qisilib qolganda, içak buralganda va b.) keçiktirib bölmaydigan O. qilinadi.

O. xarakteri jihatdan radikal va palliativ turlargaajratiladi. Radikal O.da patologik jarayon bartaraf qilinadi (kasallik öçoği va, hatto, butun organ olib taşlanadi). Patologik jarayon oqibatida kelib çiqqan kasallik simptomini bartaraf qiliş palliativ O.ning vazifasidir. Tiklaş O.lari alohida örin tutadi (q. Plastik xirurgiya).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ОПЕРАЦИЯ (тиббиётда) — тўқима ва аъзолардаги касаллик жараёнига хирургнинг аралашуви. Бунда операцион жароҳат вужудга келтирилади (қонли О.), баъзан махсус механик усуллар татбиқ этилади (қонсиз О., мас, чиққан суякни солиш, синган суяк бўлакларини бир-бирига тўғрилаб қўйиш). Кўпинча даволаш, баъзан эса диагностика мақсадида (мас, биопсия, пункция, лапаротомия) қилинади.

Режали ва кечиктириб бўлмайдиган (зудлик б-н қилинадиган) О. тафовут қилинади. Режали О.дан олдин бемор синчиклаб текширилади ва О.га тайёрланади (мае., меъда яраси, раки, сурункали аппендицит, катарактада). Касаллик ҳолати беморнинг ҳаётига таҳдид қилиб турганда (меъда яраси тешилганда, чурра қисилиб қолганда, ичак буралганда ва б.) кечиктириб бўлмайдиган О. қилинади.

О. характери жиҳатдан радикал ва паллиатив турларгаажратилади. Радикал О.да патологик жараён бартараф қилинади (касаллик ўчоғи ва, ҳатто, бутун орган олиб ташланади). Патологик жараён оқибатида келиб чиққан касаллик симптомини бартараф қилиш паллиатив О.нинг вазифасидир. Тиклаш О.лари алоҳида ўрин тутади (қ. Пластик хирургия).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.