Opistorxoz
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191-b. — ziyouz.com
Opistorxoz — gijja kasalliklari guruhiga mansub tabiiy öçoqli biogelmintoz. Surunkali keçadi va, asosan, jigar, me'da osti bezi hamda öt pufagi zararlanadi. Trematodalar guruhiga mansub 2 xil opistorxlar qözğatadi. Odam va hayvonlarda uçraydi. Muşuk, it, çöçqa va odam parazitlarni taşuvçi manba bölişi mumkin. Gijja tuxumlari najas b-n taşqariga çiqib, suvga va u orqali çiğanoqlar organizmiga tuşadi. Oradan 2—10 oy ötgaç liçinkalar paydo bölib, ikkinçi oraliq xöjayin — baliqlarga, ulardan odam yoki hayvonlar organizmiga ötadi va 2 yilgaça yaşaydi. Parazitlar xom yoki çala tuzlangan, dudlangan baliqni iste'mol qilganda odamga yuqadi. O.ning tabiiy öçoqlari Yevropa va Jan.-Şarqiy Osiyoda köp uçraydi. Yoş bolalarda ham, kattalarda ham kuzatiladi. Dengizçilar, baliqçilar, q. x. xodimlari köproq kasallanadi. Kasallikning yaşirin davri 2—4 hafta. Aso-siy klinik alomatlari: bir oz isitmalaş, xorğinlik, iç buzilişi, terida toşmalar paydo bölişi, kamqonlik, B12 vitamini yetişmasligi. Kasallik oxirida öt pufagi va öt yöllari, ön ikki barmoq içak va me'da osti bezlarining yalliğlaniş alomatlari yuzaga keladi. Diagnoz ön ikki barmoq içak şirasi va najas tarkibida opistorxlarni laboratoriya usulida tekşirib topişga asoslanib qöyiladi.
Prazikvantel, xloksil, bitinol kabi preparatlar b-n davolanadi. Bemorlar 6 oygaça dispanser nazoratida böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОПИСТОРХОЗ — гижжа касалликлари гуруҳига мансуб табиий ўчоқли биогельминтоз. Сурункали кечади ва, асосан, жигар, меъда ости бези ҳамда ўт пуфаги зарарланади. Трематодалар гуруҳига мансуб 2 хил описторхлар қўзғатади. Одам ва ҳайвонларда учрайди. Мушук, ит, чўчқа ва одам паразитларни ташувчи манба бўлиши мумкин. Гижжа тухумлари нажас б-н ташқарига чиқиб, сувга ва у орқали чиғаноқлар организмига тушади. Орадан 2—10 ой ўтгач личинкалар пайдо бўлиб, иккинчи оралиқ хўжайин — балиқларга, улардан одам ёки ҳайвонлар организмига ўтади ва 2 йилгача яшайди. Паразитлар хом ёки чала тузланган, дудланган балиқни истеъмол қилганда одамга юқади. О.нинг табиий ўчоқлари Европа ва Жан.-Шарқий Осиёда кўп учрайди. Ёш болаларда ҳам, катталарда ҳам кузатилади. Денгизчилар, балиқчилар, қ. х. ходимлари кўпроқ касалланади. Касалликнинг яширин даври 2—4 ҳафта. Асо-сий клиник аломатлари: бир оз иситмалаш, хорғинлик, ич бузилиши, терида тошмалар пайдо бўлиши, камқонлик, В12 витамини етишмаслиги. Касаллик охирида ўт пуфаги ва ўт йўллари, ўн икки бармоқ ичак ва меъда ости безларининг яллиғланиш аломатлари юзага келади. Диагноз ўн икки бармоқ ичак шираси ва нажас таркибида описторхларни лаборатория усулида текшириб топишга асосланиб қўйилади.
Празиквантель, хлоксил, битинол каби препаратлар б-н даволанади. Беморлар 6 ойгача диспансер назоратида бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.