Öpkasiz salamandralar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 140-b. — ziyouz.com
Öpkasiz salamandralar — dumsiz suvda va kuruqlikda yaşovçilar oilasi. Uz. 5—15 sm. Öpkasi reduksiyaga uçragan (nomi şundan), yuragi 2 kamerali, terisi va oğiz böşliği şilliq qavati orqali nafas oladi. 22 uruği, 215 turi bor. Amerika va Janubiy Yevropada tarqalgan. Köpçiligi suvda doimiy (toğdagi soylar, ğor va örmonlardagi suv havzalari, quduqlarda), ba'zi turlari daraxtlarda örmalab yuradi. Mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. Ğor Ö.s.i uzun tili yordamida haşarotlarni tutib oladi. Tuxumlari va liçinkalari suvda yoki quruqlikda toşlar ostida va nam tuproqda, daraxtlar kovagida rivojlanadi. Urğoçilari quruqlikda, odatda, tanasi bilan tuxumlarini örab olib, ularni himoya qiladi. Metamorfoz orqali yoki metamorfozsiz rivojlanadi. Ayrim turlari tirik tuğadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎПКАСИЗ САЛАМАНДРАЛАР — думсиз сувда ва куруқликда яшовчилар оиласи. Уз. 5—15 см. Ўпкаси редукцияга учраган (номи шундан), юраги 2 камерали, териси ва оғиз бўшлиғи шиллиқ қавати орқали нафас олади. 22 уруғи, 215 тури бор. Америка ва Жанубий Европада тарқалган. Кўпчилиги сувда доимий (тоғдаги сойлар, ғор ва ўрмонлардаги сув ҳавзалари, қудуқларда), баъзи турлари дарахтларда ўрмалаб юради. Майда умуртқасиз ҳайвонлар билан озиқланади. Ғор Ў.с.и узун тили ёрдамида ҳашаротларни тутиб олади. Тухумлари ва личинкалари сувда ёки қуруқликда тошлар остида ва нам тупроқда, дарахтлар ковагида ривожланади. Урғочилари қуруқликда, одатда, танаси билан тухумларини ўраб олиб, уларни ҳимоя қилади. Метаморфоз орқали ёки метаморфозсиз ривожланади. Айрим турлари тирик туғади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.