Optik faollik
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194–195-b. — ziyouz.com
Optik faollik — ba'zi moddalar (kvars, skipidar, qotişmalar) va buğning özidan yoruğlik ötkazayotganda qutblaniş tekisligining aylanişini vujudga keltiriş xossasi. Tabiiy va sun'iy bölişi mumkin. Optik faol moddalar tabiiy O.f.ka ega; sun'iy O.f.ni esa taşqi ta'sir, mas, taşqi magnit maydoni hosil qiladi. Yoruğlik qutblaniş tekisligining sr bur-çakka özgarişi O.f.ning miqdoriy xarakteristikasidir. U muhitda yoruğlikning ötgan yöliga va tölqin uzunligiga töğri proporsional. Bunday boğlaniş O.f. dispersiyasi deyiladi. O.f. dispersiyasi molekula tuzilişiga, molekulalararo ta'sirga, t-ra hamda bosimga boğliq. O.f. usulidan fizika, kimyo, biologiya va b. sohalarda keng foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОПТИК ФАОЛЛИК — баъзи моддалар (кварц, скипидар, қотишмалар) ва буғнинг ўзидан ёруғлик ўтказаётганда қутбланиш текислигининг айланишини вужудга келтириш хоссаси. Табиий ва сунъий бўлиши мумкин. Оптик фаол моддалар табиий О.ф.ка эга; сунъий О.ф.ни эса ташқи таъсир, мас, ташқи магнит майдони ҳосил қилади. Ёруғлик қутбланиш текислигининг ср бур-чакка ўзгариши О.ф.нинг миқдорий характеристикасидир. У муҳитда ёруғликнинг ўтган йўлига ва тўлқин узунлигига тўғри пропорционал. Бундай боғланиш О.ф. дисперсияси дейилади. О.ф. дисперсияси молекула тузилишига, молекулалараро таъсирга, т-ра ҳамда босимга боғлиқ. О.ф. усулидан физика, кимё, биология ва б. соҳаларда кенг фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.