Optik tizimlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194-b. — ziyouz.com
Optik tizimlar - optik elementlar (linza, közgu, prizma, plastinka va h.k.) majmui. Quyidagi körsatkiçlar b-n ifodalanadi: çiziqli apertura, burçakli yoki çiziqli kuzatiş maydoni, optik kattalaştiriş ölçamlari, tasvirning sifatliligi, ajrata oliş qobiliyati va yoruğlik energiyasini taqsimlay olişi. O.t. yordamida buyum tasviri fotoplastinka, fotoelement va b.da hosil qilinadi yoki yoruğlik manbaidan çiqqan nur dastasining yönalişi, intensivligi va b. özgartiriladi.
O.t. körsatkiçlariga tegişli masalalar ideal optik tizim qonunlari or-qali hal qilinadi. Tasvirning sifatliligi va ajrata oliş qobiliyatida esa O. t.ning quyidagi nozik xususi-yatlari ham hisobga olinadi: optik tizim aberratsiyasi, difraksion hodi-salar, O.t.ning notöğri tayyorlanganligi va q.k. Tasvirning sifatliligini belgilaydigan omillar sifatida yo köndalang tölqin aberratsiyaning qiymati, yoki çastota-kontrast xarakteristika kattaligi olinadi. O.t. kinotexnika, televideniye, fotografiya, mikroskopiya, harbiy iş va b. köp sohalarda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОПТИК ТИЗИМЛАР - оптик элементлар (линза, кўзгу, призма, пластинка ва ҳ.к.) мажмуи. Қуйидаги кўрсаткичлар б-н ифодаланади: чизиқли апертура, бурчакли ёки чизиқли кузатиш майдони, оптик катталаштириш ўлчамлари, тасвирнинг сифатлилиги, ажрата олиш қобилияти ва ёруғлик энергиясини тақсимлай олиши. О.т. ёрдамида буюм тасвири фотопластинка, фотоэлемент ва б.да ҳосил қилинади ёки ёруғлик манбаидан чиққан нур дастасининг йўналиши, интенсивлиги ва б. ўзгартирилади.
О.т. кўрсаткичларига тегишли масалалар идеал оптик тизим қонунлари ор-қали ҳал қилинади. Тасвирнинг сифатлилиги ва ажрата олиш қобилиятида эса О. т.нинг қуйидаги нозик хусуси-ятлари ҳам ҳисобга олинади: оптик тизим аберрацияси, дифракцион ҳоди-салар, О.т.нинг нотўғри тайёрланганлиги ва қ.к. Тасвирнинг сифатлилигини белгилайдиган омиллар сифатида ё кўндаланг тўлқин аберрациянинг қиймати, ёки частота-контраст характеристика катталиги олинади. О.т. кинотехника, телевидение, фотография, микроскопия, ҳарбий иш ва б. кўп соҳаларда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.