Optimetr
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 197–198-b. — ziyouz.com
Optimetr (yun. optos — körinuvçi va ... metr) — çiziqli ölçamlarni ölçaydigan asbob; riçagli-optik mexanizm yordamida nisbiy usulda ölçaydi. Mexanizmda riçagli uzatgiç sifatida tebranma közgu, optik özgartirgiç sifatida avtokollimatsion (fokusdan çiqqan yoruğlik nurini avtomatik tarzda yana fokusga qaytaruvçi) nayça qöllaniladi. Birinçi marta (1837 y.) nemis muhandisi N. Sakston ölçaş asboblarida tebranuvçi közgudan foydalangan. 1925 y. Germaniyada avtokollimatsion kuzatiş trubasi va tebranuvçi közgudan foydalanib O. tayyorlangan. Keyinçalik bunday asbob ança takomillaştirilgan. O.ning vertikal va gorizontal xillari bor. Kuzatiş trubasida ölçaş natijasi okulyar yoki proyeksion usulda hisobga olinadi. O. trubasining şkalasi 1 mkm li bölinmalarga bölingan, şkala böyiça ölçaş çegarasi ± 100 mkm. Bölinmalarning qiymati 0,2 mkm, ölçaş çegarasi 25 mkm bölgan O. Ultraoptimetr deyiladi. O. kalibr, yassi-parallel plitalar va b.ning çiziqli ölçamlarini ölçaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОПТИМЕТР (юн. optos — кўринувчи ва ... метр) — чизиқли ўлчамларни ўлчайдиган асбоб; ричагли-оптик механизм ёрдамида нисбий усулда ўлчайди. Механизмда ричагли узатгич сифатида тебранма кўзгу, оптик ўзгартиргич сифатида автоколлимацион (фокусдан чиққан ёруғлик нурини автоматик тарзда яна фокусга қайтарувчи) найча қўлланилади. Биринчи марта (1837 й.) немис муҳандиси Н. Сакстон ўлчаш асбобларида тебранувчи кўзгудан фойдаланган. 1925 й. Германияда автоколлимацион кузатиш трубаси ва тебранувчи кўзгудан фойдаланиб О. тайёрланган. Кейинчалик бундай асбоб анча такомиллаштирилган. О.нинг вертикал ва горизонтал хиллари бор. Кузатиш трубасида ўлчаш натижаси окуляр ёки проекцион усулда ҳисобга олинади. О. трубасининг шкаласи 1 мкм ли бўлинмаларга бўлинган, шкала бўйича ўлчаш чегараси ± 100 мкм. Бўлинмаларнинг қиймати 0,2 мкм, ўлчаш чегараси 25 мкм бўлган О. Ультраоптиметр дейилади. О. калибр, ясси-параллел плиталар ва б.нинг чизиқли ўлчамларини ўлчашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.