Oq muşak kasalligi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 302–303-b. — ziyouz.com
Oq muşak kasalligi - çorva mollari, parrandalarda uçraydigan kasallik. Moddalar almaşinuvining buzilişi, miokard-yurak muşagi va skelet muşaklaridagi funksional hamda morfologik özgarişlari b-n keçadi. Köproq buzoklar va qözilarda, kamroq çöçqa bolalarida, möynali hayvonlarda, jöjalar va b.da kuzatiladi. Ozuqa tarkibida oqsil, fosfor, mikroelementlar va vitaminlar yetişmaganda, qayvonlar va parrandalar surunkali bir xil va töyimsiz ozuqa b-n oziklantirilganda yuzaga keladi.
Buzoklar va qözilarda kasallikning boşlanişida holsizlik, köp yotiş; skelet muşaklari zararlanganda — harakat muvozanatining buzilişi, paraliç, miokard zararlanganda — yurak urişi ritmining buzilişi, taxikardiya, nafas olişning tezlaşişi kuzatiladi. Kasallik rivoj olsa, oyoklar, kökraklarda, krrinda şiş paydo böladi. Siydikda şakar, atseton tanalari paydo böladi. Kasallik ötkir va yarim ötkir, ba'zan surunkali keçadi. Kasallik klinik belgilari paydo bölgandan keyin, odatda, 3—7 kun davom etadi, ayrim hollarda kasallik belgilari namoyon bölgandan keyin hayvon bir neça soat içida nobud böladi.
Davolaş. Hayvonlarni yaxşi şaroitlarda saqlaş va töyimli ozuqalar b-n boqiş. Teri ostiga natriy selenit tuzining 0,5% eritmasi (1 kg tana massasiga 0,1—0,15 mg quruq modda yuboriladi), vitamin Ye beriladi. Asorat paydo bölsa antibiotiklar qöllaniladi.
Oldini oliş. O.m.k. böyiça nosoğlom xujaliklarda x.ayvonlarni boğlab boqiş paytida ratsionga silos, beda, suyak uni, mikroelementlar qöşiladi. Böğoz mollarga (tuğişgaça 20—30 kun qolganda) va yangi tuğilgan buzoq va qözilarga natriy selenitlarning 0,5% eritmasidan teri ostiga yuboriş tavsiya etiladi. Jöjalarga I kg ozuqaga 1 mg selen qöşib, 5—7 kun davomida beriladi.
Hoşim Nurmamatov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҚ МУШАК КАСАЛЛИГИ - чорва моллари, паррандаларда учрайдиган касаллик. Моддалар алмашинувининг бузилиши, миокард-юрак мушаги ва скелет мушакларидаги функционал ҳамда морфологик ўзгаришлари б-н кечади. Кўпроқ бузоклар ва қўзиларда, камроқ чўчқа болаларида, мўйнали ҳайвонларда, жўжалар ва б.да кузатилади. Озуқа таркибида оқсил, фосфор, микроэлементлар ва витаминлар етишмаганда, қайвонлар ва паррандалар сурункали бир хил ва тўйимсиз озуқа б-н озиклантирилганда юзага келади.
Бузоклар ва қўзиларда касалликнинг бошланишида ҳолсизлик, кўп ётиш; скелет мушаклари зарарланганда — ҳаракат мувозанатининг бузилиши, паралич, миокард зарарланганда — юрак уриши ритмининг бузилиши, тахикардия, нафас олишнинг тезлашиши кузатилади. Касаллик ривож олса, оёклар, кўкракларда, крринда шиш пайдо бўлади. Сийдикда шакар, ацетон таналари пайдо бўлади. Касаллик ўткир ва ярим ўткир, баъзан сурункали кечади. Касаллик клиник белгилари пайдо бўлгандан кейин, одатда, 3—7 кун давом этади, айрим ҳолларда касаллик белгилари намоён бўлгандан кейин ҳайвон бир неча соат ичида нобуд бўлади.
Даволаш. Ҳайвонларни яхши шароитларда сақлаш ва тўйимли озуқалар б-н боқиш. Тери остига натрий селенит тузининг 0,5% эритмаси (1 кг тана массасига 0,1—0,15 мг қуруқ модда юборилади), витамин Е берилади. Асорат пайдо бўлса антибиотиклар қўлланилади.
Олдини олиш. О.м.к. бўйича носоғлом хужаликларда х.айвонларни боғлаб боқиш пайтида рационга силос, беда, суяк уни, микроэлементлар қўшилади. Бўғоз молларга (туғишгача 20—30 кун қолганда) ва янги туғилган бузоқ ва қўзиларга натрий селенитларнинг 0,5% эритмасидан тери остига юбориш тавсия этилади. Жўжаларга I кг озуқага 1 мг селен қўшиб, 5—7 кун давомида берилади.
Ҳошим Нурмаматов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.