Oqartiriş
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 306-b. — ziyouz.com
Oqartiriş — turli aşyolar (yoğoç massasi, töqimaçilik materiallari, kimyoviy moddalar)ning oklik darajasini kuçaytiriş (oşiriş) uçun amalga oşiriladigan texnologik jarayon yoki jarayonlar majmui. Kimyoviy vatermik usullari mavjud. O.da material tarkibidagi böyovçi moddalar ketkaziladi yoki yemiriladi. O.ning optik va fotografik usullari ham bor. Optik O.da ultrabinafşa nurlarini yutuvçi va ularni kök yoki binafşa rangga aylan-tiruvçi rangsiz yoki oç rangli organik birikmalardan foydalaniladi. Bu usul, asosan, tabiiy va sintetik tolalarni, qogozlar, plastmassalarni O. uçun qöllaniladi. Fotografik O.da oq-qora va rangli foto va kinomateriallarga işlov beriladi. Bunday işlovda maxsus modda ta'sirida foto yoki kinotasvirning metall kumuş katlami ok-sidlanib yemiriladi va O. jarayoni röy beradi. Bu usul fotografik tasvirni ravşanlaştiriş va kuçaytiriş uçun qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҚАРТИРИШ — турли ашёлар (ёғоч массаси, тўқимачилик материаллари, кимёвий моддалар)нинг оклик даражасини кучайтириш (ошириш) учун амалга ошириладиган технологик жараён ёки жараёнлар мажмуи. Кимёвий ватермик усуллари мавжуд. О.да материал таркибидаги бўёвчи моддалар кетказилади ёки емирилади. О.нинг оптик ва фотографик усуллари ҳам бор. Оптик О.да ультрабинафша нурларини ютувчи ва уларни кўк ёки бинафша рангга айлан-тирувчи рангсиз ёки оч рангли органик бирикмалардан фойдаланилади. Бу усул, асосан, табиий ва синтетик толаларни, қогозлар, пластмассаларни О. учун қўлланилади. Фотографик О.да оқ-қора ва рангли фото ва киноматериалларга ишлов берилади. Бундай ишловда махсус модда таъсирида фото ёки кинотасвирнинг металл кумуш катлами ок-сидланиб емирилади ва О. жараёни рўй беради. Бу усул фотографик тасвирни равшанлаштириш ва кучайтириш учун қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.