Oqbel toğlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 306–307-b. — ziyouz.com
Oqbel toğlari — Farğona botiğining ğarbiy qismida (Tojikiston hududida) joylaşgan. Ğarbdan şim.-şarqqa 35 km çözilgan, eni 800 m gaça. Eng baland joyi 954 m. Şim.- şarqiy qismidagi tepaliklar Qiziljar deb ataladi. Toğlarning yon bağri uning ğarbiy va markaziy qismida Qayroqqum suv ombori qirğoğidan tik kötarilgan. Şim. yon bağri nişabroq, quruq soylar b-n kesilgan. Tektonik jihatdan Oqbel braxiantiklinal bölib, yangi tektonik harakatlar ta'sirida kötarilmoqda. Gil, alevrolit, konglomerat, gips, tuzlar kabi toğ jinslaridan tuzilgan. Qiziljar deb ataluvçi qismida tuzlarda turli karst relyef şakllari (voronka, quduq, arka, tunnel, ğor, karr) hrsil bölgan. Ayniqsa, karst voronkalari keng tarqalgan. Iklimi keskin kontinental, köp yillik örtaça yoğin mikdori 100 mm ga yaqin. Böz tuproklar tarqalgan, ösimlik qopla-mi siyrak, şuvoqefemerlar ösadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҚБЕЛ ТОҒЛАРИ — Фарғона ботиғининг ғарбий қисмида (Тожикистон ҳудудида) жойлашган. Ғарбдан шим.-шарққа 35 км чўзилган, эни 800 м гача. Энг баланд жойи 954 м. Шим.- шарқий қисмидаги тепаликлар Қизилжар деб аталади. Тоғларнинг ён бағри унинг ғарбий ва марказий қисмида Қайроққум сув омбори қирғоғидан тик кўтарилган. Шим. ён бағри нишаброқ, қуруқ сойлар б-н кесилган. Тектоник жиҳатдан Оқбел брахиантиклиналь бўлиб, янги тектоник ҳаракатлар таъсирида кўтарилмоқда. Гил, алевролит, конгломерат, гипс, тузлар каби тоғ жинсларидан тузилган. Қизилжар деб аталувчи қисмида тузларда турли карст рельеф шакллари (воронка, қудуқ, арка, туннель, ғор, карр) ҳрсил бўлган. Айниқса, карст воронкалари кенг тарқалган. Иклими кескин континентал, кўп йиллик ўртача ёғин микдори 100 мм га яқин. Бўз тупроклар тарқалган, ўсимлик қопла-ми сийрак, шувоқэфемерлар ўсади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.