Oqqanotlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 327-b. — ziyouz.com
Oqqanotlar OQQANOTLAR, aleyrodidlar (Aleyrodinea) — tengqanotlilar turkumiga mansub haşarotlarning kenja turkumi. Tanasining uz. 1,3—1,8 mm. Voyaga yetgan individlari juda harakatçan; oq unsimon ğubor b-n qoplangan qanotlari bor. Möylovlari 3—7 böğimli. Oğiz apparati söruvçi tipda. Çala özgariş b-n rivojlanadi. O. namsevar haşarotlardir, şuning uçun havo haroratining oşişi va nisbiy namlikning pasayişi ularning rivojlanişiga salbiy ta'sir körsatadi. Özbe-kistonda issiqxona O. (Trialeurodes vaporarioum Westw.) va ğöza yoki tama-ki O. (Bemisia tabaciu) nisbatan yaqinda paydo bölib, asosan, issiqxonalardagi ösimliklarga zarar keltira boşladi. Birok, keyingi yillarda ular oçiq daladagi sabzavot ekinlarga ham keng tarqalmokda. Suğorma dehqonçilik mintaqalarda yiliga 7—8 avlod beradi. O. liçinkasi hujayra şirasini sörib, ösimlik rivojiga salbiy ta'sir qiladi va ular ajratgan yopiş-qoq suyuqlikda qorakuya zamburuğlari taraqqiy etib, assimilyatsiya jarayonini susaytiradi, şu tarika O. ikki ta-raflama zarar keltiradi.
Oqqanotlar: yetuk issiqxona oqqanoti va bargdagi haşarotlar.
Kuraş çoralari: aktellik (0,15%), karbofos (0,2%), BI-58 (0,15%) va piretroidlar (prometrin, simbuş, detsis, sumi-alfa, rovikurt va b.) purkaş; issiqxonalarda 1—3 yoşdagi liçinkalarga karşi entomo-patogen zamburuğ — aşersoniya, katta yoşdagi liçinkalarga karşi esa enkar-ziyadan foydalaniş tavsiya etiladi.
Şamil Xöjayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҚҚАНОТЛАР, алейродидлар (Aleyrodinea) — тенгқанотлилар туркумига мансуб ҳашаротларнинг кенжа туркуми. Танасининг уз. 1,3—1,8 мм. Вояга етган индивидлари жуда ҳаракатчан; оқ унсимон ғубор б-н қопланган қанотлари бор. Мўйловлари 3—7 бўғимли. Оғиз аппарати сўрувчи типда. Чала ўзгариш б-н ривожланади. О. намсевар ҳашаротлардир, шунинг учун ҳаво ҳароратининг ошиши ва нисбий намликнинг пасайиши уларнинг ривожланишига салбий таъсир кўрсатади. Ўзбе-кистонда иссиқхона О. (Trialeurodes vaporarioum Westw.) ва ғўза ёки тама-ки О. (Bemisia tabaciu) нисбатан яқинда пайдо бўлиб, асосан, иссиқхоналардаги ўсимликларга зарар келтира бошлади. Бирок, кейинги йилларда улар очиқ даладаги сабзавот экинларга ҳам кенг тарқалмокда. Суғорма деҳқончилик минтақаларда йилига 7—8 авлод беради. О. личинкаси ҳужайра ширасини сўриб, ўсимлик ривожига салбий таъсир қилади ва улар ажратган ёпиш-қоқ суюқликда қоракуя замбуруғлари тараққий этиб, ассимиляция жараёнини сусайтиради, шу тарика О. икки та-рафлама зарар келтиради.
Оққанотлар: етук иссиқхона оққаноти ва баргдаги ҳашаротлар.
Кураш чоралари: актеллик (0,15%), карбофос (0,2%), БИ-58 (0,15%) ва пиретроидлар (прометрин, цимбуш, децис, суми-альфа, ровикурт ва б.) пуркаш; иссиқхоналарда 1—3 ёшдаги личинкаларга карши энтомо-патоген замбуруғ — ашерсония, катта ёшдаги личинкаларга карши эса энкар-зиядан фойдаланиш тавсия этилади.
Шамил Хўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.