Oqtov tizmasi

Oqtov tizmasi - Jan. Nurota toğlaridagi tizma. Samarkand va Navoiy viloyatlari hududida joylaşgan, jan.-şarkdan şim.-ğarbga 120 km ga çözilgan. Şarqda Qaroqçitoğ tizmasi, ğarbda Qizilqum çöli, şim.da Nurota botiği, jan.-ğarbda Qoratoğ tizmasi b-n çegaralangan. Örtaça bal. 1000— 1200 m; şim.-ğarbda 600 m gaça pasay-ib, tekislik b-n tutaşadi. Eng baland joyi 2003 m (Taxku çöqqisi). Tizmaning jan. yon bağri qiyaroq, köplab daryo va soylar b-n kesilgan. O.t. bir neçta kiçik toğlar (Baxiltoğ, Pistali, Dultali, Oqtoş) dan iborat. Gersin bur-malanişi davrida şakllangan antiklinal struktura. Paleozoyning yangi tektonik harakatlar ta'sirida kötarilgan ohaktoş, slanets, granitlaridan taşkil topgan. Iuşmi keskin kontinental, yillik yoğin (ğarbiy etaklarida) 250 mm dan ziyod, şarqiy etaklarida esa (bal. 720 m) 450 mm dan ortiq. Tizmaning yuqori qismlarida yoğin köproq. O.t.dan Zarafşon daryo-sining öng irmoqlari (Zarbandsoy, Quruqsoy, Andoqsoy, Tasmaçisoy, Maydonsoy, Oltinsoy va b.) boşlanadi. Tizmada köplab karst buloqlari mavjud bölib, daryolarning töyinişida (ayniqsa, yoz faslida) asosiy rol öynaydi. Şim. yon bağridagi soylarda ham suv bahor faslida böladi. Toğ yon bağrida oddiy böz va töq-böz, toğ ji-garrang tuproklar tarqalgan. Efemer va efemeroid, şuvoq, qöziquloq, oq kavrak, buğdoyiq, tipçak, uçqat, dölana, pista, na'matak, bodom, baland böyli daşt ötlari ösadi. O.t.da dala şpati, granit, marmar konlari mavjud. Yaylov sifatida foydalaniladi.