Orangutanlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com
Orangutanlar (Pongo) — odamsimon maymunlar uruğining yagona turi (oddiy orangutan). Erkagi gavdasininguz. 1,5 m gaça, vazni 200 kg gaça, urğoçilari kiçikroq. Orqa oyoqlari kalta, oldingi oyoklari juda uzun bölib, orqa oyoq kaftigaça yetadi. Muskullari kuçli rivojlangan, gavdasi siyrak yung b-n krplangan; yelkasi va boşidagi yunglari uzun; soqol va möylovlari bor. Boşi baland; yuzi keng; közlari bir-biriga yaqin joylaşgan. Quloqlari, közlari va burni kiçik. Yuqori labi qalin, tişlari yirik. Sumatra va Kalimantan o.ning botqoqlaşgan tropik örmonlarida yaşaydi. Daraxtda hayot keçiradi, yerga deyarli tuşmaydi. Keçasi daraxt şoxlarida tunaş uçun uya quradi. Mevalar, quş bolalari va tuxumlari b-n oziklanadi. Urğoçisi va erkagi alohida yaşaydi. Tuğilgan bolasining vazni 1,5 — 2 kg, onasini 3 —4 yil emadi. O. 30 yilgaça yaşaydi. Örmonlarning kesilib ketişi va bra-konyerlar ovi tufayli O. soni juda kamayib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОРАНГУТАНЛАР (Pongo) — одамсимон маймунлар уруғининг ягона тури (оддий орангутан). Эркаги гавдасинингуз. 1,5 м гача, вазни 200 кг гача, урғочилари кичикроқ. Орқа оёқлари калта, олдинги оёклари жуда узун бўлиб, орқа оёқ кафтигача етади. Мускуллари кучли ривожланган, гавдаси сийрак юнг б-н крпланган; елкаси ва бошидаги юнглари узун; соқол ва мўйловлари бор. Боши баланд; юзи кенг; кўзлари бир-бирига яқин жойлашган. Қулоқлари, кўзлари ва бурни кичик. Юқори лаби қалин, тишлари йирик. Суматра ва Калимантан о.нинг ботқоқлашган тропик ўрмонларида яшайди. Дарахтда ҳаёт кечиради, ерга деярли тушмайди. Кечаси дарахт шохларида тунаш учун уя қуради. Мевалар, қуш болалари ва тухумлари б-н озикланади. Урғочиси ва эркаги алоҳида яшайди. Туғилган боласининг вазни 1,5 — 2 кг, онасини 3 —4 йил эмади. О. 30 йилгача яшайди. Ўрмонларнинг кесилиб кетиши ва бра-коньерлар ови туфайли О. сони жуда камайиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.