Örgimçaklar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 142-b. — ziyouz.com
Örgimçaklar — örgimçaksimonlar turkumi. Uz. 0,7— 11 sm. Köpçilik Ö. tanasi qisqa poyaça orqali tutaşgan yaxlit boşkökrak va qorin bölimidan iborat; faqat böğimqorinli Ö. tanasi böğimlarga bölingan. Xelitserasiga zahar bezlari yöli oçiladi. Qorin bölimi keyingi qismida 1—4 juft tör bezlari joylaşgan. 27000 dan ortiq, jumladan Özbekistonda bir neça yuz turi bor. 3 kenja turkum: böğimqorinlilar, quşxör Ö. vaöpkali Ö.ga bölinadi. Bögimqorinlilar tuban tuzilgan 10 ga yaqin tropik Ö.ni öz içiga oladi. Quşxör u., asosan, tropikada tarqalgan, 1500 ga yaqin yirik (10 sm gaça) turlardan iborat. Köpçilik Ö. murakkab tör töqib, öljasini tör yordamida tutadi. Faol hayot keçiradigan turlari tör töqimaydi; inda yaşaydi. Yirtqiç oziqlanadi, ayrim turlari uçun kannibalizm xos. Ö. zararkunanda va parazit haşarotlar va boşqalar umurtqasizlar bilan oziklanişi tufayli foydali hisoblanadi. Krraqurt va biylar zahri odam uçun xavfli.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎРГИМЧАКЛАР — ўргимчаксимонлар туркуми. Уз. 0,7— 11 см. Кўпчилик Ў. танаси қисқа пояча орқали туташган яхлит бошкўкрак ва қорин бўлимидан иборат; фақат бўғимқоринли Ў. танаси бўғимларга бўлинган. Хелицерасига заҳар безлари йўли очилади. Қорин бўлими кейинги қисмида 1—4 жуфт тўр безлари жойлашган. 27000 дан ортиқ, жумладан Ўзбекистонда бир неча юз тури бор. 3 кенжа туркум: бўғимқоринлилар, қушхўр Ў. ваўпкали Ў.га бўлинади. Бўгимқоринлилар тубан тузилган 10 га яқин тропик Ў.ни ўз ичига олади. Қушхўр у., асосан, тропикада тарқалган, 1500 га яқин йирик (10 см гача) турлардан иборат. Кўпчилик Ў. мураккаб тўр тўқиб, ўлжасини тўр ёрдамида тутади. Фаол ҳаёт кечирадиган турлари тўр тўқимайди; инда яшайди. Йиртқич озиқланади, айрим турлари учун каннибализм хос. Ў. зараркунанда ва паразит ҳашаротлар ва бошқалар умуртқасизлар билан озикланиши туфайли фойдали ҳисобланади. Кррақурт ва бийлар заҳри одам учун хавфли.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.