Örmon xöjaligi instituti
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154–155-b. — ziyouz.com
Örmon xöjaligi instituti ÖRMON XÖJALIGI INSTITUTI, Özbekiston örmon xöjaligi ilmiy tadqiqot instituti — örmonçilik sohasidagi yirik ilmiy markaz. Toşkentş.da joylaşgan. Dastlab 1932 yilda Özbekiston, Tojikiston, Turkmanistondagi örmon tajriba st-yalari va tayanç punktlarini öz tarkibiga olgan Örta Osiyo örmonçilik markaziy tajriba st-yasi sifatida taşkil topgan. 1934 yildan Özbekiston fan qömitasi agroörmon melioratsiyasi va örmon xöjaligi sektori, 1940 yildan Özbekiston agroörmon melioratsiyasi va örmon xöjaligi ilmiy tekşiriş inti, 1948 yildan Örta Osiyo örmon xöjaligi ilmiy tekşiriş inti, 1992 yildan hoz. nomda. in-t tarkibida (2005): 3 ta ilmiy bölim, 8 ta sektor va 2 ta guruh, lab., patent, ilmiytexnik ma'lumotlar bölimi va ilmiy kutubxona mavjud. 4 ta (Çatqol, Qöqon, Qoraqum, Mirzaçöl) tajriba st-yalari, Buxoro tayanç punkti hamda «Örmonmaş» kiçik korxonasi, tajriba — işlab çiqariş xöjaligi va tajriba örmon uçastkasi bor. In-tda örmonmeliorativ usullar bilan çöl yaylovlari samaradorligini oşiriş; qumli çöllarda ösimlik (juzğun) uruği ekadigan maşinalar yaratiş; sellar vujudga keladigan manbalarda örmonzorlar barpo etiş; xandon pistaning sanoat plantatsiyalarini yaratiş; imoratbop teraklarning sanoat plantatsiyalarini yaratiş texnologiyasini işlab çiqiş; ösimliklarning genetik resurslarini örganiş va respublika florasini saqlaş, boyitiş, ulardan foydalaniş; örmon xöjaligi uçun maşinalar sistemasini işlab çiqiş va boşqalar yönalişlarda ilmiy tadqiqotlar olib boriladi. In-tda toğ örmon melioratsiyasi sohasida eroziya va selga qarşi örmon ihotazorlari barpo etiş nazariyasi va amaliyoti işlab çiqildi, toğ qiyaliklarida lalmi boğlar barpo etiş, toğ örmonlarining mahsuldorligini oşiriş va qayta tiklaş usullari yaratildi. Eroziyaga yöl qöymaydigan daraxtbutalar turxilini yetiştiriş, örmon uruğçiligi, örmon daraxtlari seleksiyasi, çöllarni örmonmeliorativ usullari bilan özlaştiriş, köçma qumlarni mustahkamlaş va örmon barpo etiş, çöl örmonlarida xöjalik qumlarini mustahkamlaş va örmonlar barpo etiş, çöl örmonlarida xöjalik işlari olib boriş, çöl maydonlarida yailov ihotazorlari va meliorativ ozuqalari barpo etiş agrotexnikasi, örmon daraxtlarini zararkunanda va kasalliklardan himoya qilişning zamonaviy usullari işlab çiqildi. Yonğoq va pistaning sanoat plantatsiyalarini barpo etiş maqsadida qimmatli nav va şakllarni yaratiş, qora saksovul va arçaning örmonuruğçilik plantatsiyalarini barpo etiş va boşqalar işlar amalga oşirildi. Mexanizatsiya bölimida örmon xöjaligida qöllaniladigan 20 ga yaqin maşinalar yaratildi. in-t faoliyati prof.lar V.L.Drobov, V.M.Saviç, F.K. Koçerga, V.M.Rovskiy, G.P.Ozolin, M.B. Doşçanov, A.A. Xonazarov, A. K. Qayimov va boşqalar olimlarning nomlari bilan boğliq. 2005 yilda in-t bazasida Respublika manzarali boğdorçilik va örmon xöjaligi ilmiy — işlab çiqariş Markazi taşkil etildi.
Abduşukur Xonazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎРМОН ХЎЖАЛИГИ ИНСТИТУТИ, Ўзбекистон ўрмон хўжалиги илмий тадқиқот институти — ўрмончилик соҳасидаги йирик илмий марказ. Тошкентш.да жойлашган. Дастлаб 1932 йилда Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистондаги ўрмон тажриба ст-ялари ва таянч пунктларини ўз таркибига олган Ўрта Осиё ўрмончилик марказий тажриба ст-яси сифатида ташкил топган. 1934 йилдан Ўзбекистон фан қўмитаси агроўрмон мелиорацияси ва ўрмон хўжалиги сектори, 1940 йилдан Ўзбекистон агроўрмон мелиорацияси ва ўрмон хўжалиги илмий текшириш инти, 1948 йилдан Ўрта Осиё ўрмон хўжалиги илмий текшириш инти, 1992 йилдан ҳоз. номда. ин-т таркибида (2005): 3 та илмий бўлим, 8 та сектор ва 2 та гуруҳ, лаб., патент, илмийтехник маълумотлар бўлими ва илмий кутубхона мавжуд. 4 та (Чатқол, Қўқон, Қорақум, Мирзачўл) тажриба ст-ялари, Бухоро таянч пункти ҳамда «Ўрмонмаш» кичик корхонаси, тажриба — ишлаб чиқариш хўжалиги ва тажриба ўрмон участкаси бор. Ин-тда ўрмонмелиоратив усуллар билан чўл яйловлари самарадорлигини ошириш; қумли чўлларда ўсимлик (жузғун) уруғи экадиган машиналар яратиш; селлар вужудга келадиган манбаларда ўрмонзорлар барпо этиш; хандон пистанинг саноат плантацияларини яратиш; иморатбоп теракларнинг саноат плантацияларини яратиш технологиясини ишлаб чиқиш; ўсимликларнинг генетик ресурсларини ўрганиш ва республика флорасини сақлаш, бойитиш, улардан фойдаланиш; ўрмон хўжалиги учун машиналар системасини ишлаб чиқиш ва бошқалар йўналишларда илмий тадқиқотлар олиб борилади. Ин-тда тоғ ўрмон мелиорацияси соҳасида эрозия ва селга қарши ўрмон иҳотазорлари барпо этиш назарияси ва амалиёти ишлаб чиқилди, тоғ қияликларида лалми боғлар барпо этиш, тоғ ўрмонларининг маҳсулдорлигини ошириш ва қайта тиклаш усуллари яратилди. Эрозияга йўл қўймайдиган дарахтбуталар турхилини етиштириш, ўрмон уруғчилиги, ўрмон дарахтлари селекцияси, чўлларни ўрмонмелиоратив усуллари билан ўзлаштириш, кўчма қумларни мустаҳкамлаш ва ўрмон барпо этиш, чўл ўрмонларида хўжалик қумларини мустаҳкамлаш ва ўрмонлар барпо этиш, чўл ўрмонларида хўжалик ишлари олиб бориш, чўл майдонларида яилов иҳотазорлари ва мелиоратив озуқалари барпо этиш агротехникаси, ўрмон дарахтларини зараркунанда ва касалликлардан ҳимоя қилишнинг замонавий усуллари ишлаб чиқилди. Ёнғоқ ва пистанинг саноат плантацияларини барпо этиш мақсадида қимматли нав ва шаклларни яратиш, қора саксовул ва арчанинг ўрмонуруғчилик плантацияларини барпо этиш ва бошқалар ишлар амалга оширилди. Механизация бўлимида ўрмон хўжалигида қўлланиладиган 20 га яқин машиналар яратилди. ин-т фаолияти проф.лар В.Л.Дробов, В.М.Савич, Ф.К. Кочерга, В.М.Ровский, Г.П.Озолин, М.Б. Дошчанов, А.А. Хоназаров, А. К. Қайимов ва бошқалар олимларнинг номлари билан боғлиқ. 2005 йилда ин-т базасида Республика манзарали боғдорчилик ва ўрмон хўжалиги илмий — ишлаб чиқариш Маркази ташкил этилди.
Абдушукур Хоназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.