Örta juz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 159-b. — ziyouz.com
Örta juz — Qozoğistonda xöjalik va geografik jihatdan alohida ajralib turadigan, bir guruh qozoq qabilalari istiqomat qiladigan hududiy birlik. 16-asr boşida şakllangan. Hoz. Şim., Markaziy, Şim.Şarqiy va Şarqiy Qozoğiston hududini egallagan. Ö.j. yerlari qadimdan alanlar, qanğli, qipçoq qabila ittifoqlari şakllangan eng muhim etnik markazlardan biri bölgan. Ö.j. taşkil topişi bilan uning tarkibiga qipçoq, arğin, nayman, keray, uak, qönğirot qabilalari kirgan. Ö.j. qozoklarining asosiy maşğuloti qöçmançi çorvadorlik hisoblangan. Ö.j.ning jan. qismidagi köçmançilik gumanlari Sirdaryoning örta oqimi va Örta Osiyodagi ötroq dehqonçilik markazlari bilan, Şim. va Şim. Şarqiy tumanlar esa — Sibir va Rossiya bilan aloqador edi. Qozoqlar çorvaçilik mahsulotlarini non, hunarmandçilik buyumlari va sanoat tovarlariga almaşar edilar. Turli davrlarda Ö.j. hududida özaro raqobatda bölgan xonliklar vujudga kelgan. Ö.j.ning Rossiya bilan iktisodiy aloqalarining tobora mustahkamlana borişi, junğorlarning bosqinçilik yurişlari Ö.j. qozokdarini Rossiya tarkibiga qöşiliş jarayonini tezlaştirgan (18-asrning 40-y.lari). 19-asrda Ö.j. qozoq aholisi sonining 1 mln. kişini taşkil etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎРТА ЖУЗ — Қозоғистонда хўжалик ва географик жиҳатдан алоҳида ажралиб турадиган, бир гуруҳ қозоқ қабилалари истиқомат қиладиган ҳудудий бирлик. 16-аср бошида шаклланган. Ҳоз. Шим., Марказий, Шим.Шарқий ва Шарқий Қозоғистон ҳудудини эгаллаган. Ў.ж. ерлари қадимдан аланлар, қанғли, қипчоқ қабила иттифоқлари шаклланган энг муҳим этник марказлардан бири бўлган. Ў.ж. ташкил топиши билан унинг таркибига қипчоқ, арғин, найман, керай, уак, қўнғирот қабилалари кирган. Ў.ж. қозокларининг асосий машғулоти қўчманчи чорвадорлик ҳисобланган. Ў.ж.нинг жан. қисмидаги кўчманчилик гуманлари Сирдарёнинг ўрта оқими ва Ўрта Осиёдаги ўтроқ деҳқончилик марказлари билан, Шим. ва Шим. Шарқий туманлар эса — Сибирь ва Россия билан алоқадор эди. Қозоқлар чорвачилик маҳсулотларини нон, ҳунармандчилик буюмлари ва саноат товарларига алмашар эдилар. Турли даврларда Ў.ж. ҳудудида ўзаро рақобатда бўлган хонликлар вужудга келган. Ў.ж.нинг Россия билан иктисодий алоқаларининг тобора мустаҳкамлана бориши, жунғорларнинг босқинчилик юришлари Ў.ж. қозокдарини Россия таркибига қўшилиш жараёнини тезлаштирган (18-асрнинг 40-й.лари). 19-асрда Ў.ж. қозоқ аҳолиси сонининг 1 млн. кишини ташкил этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.