«Oşiq Ğarib»
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 298-b. — ziyouz.com
«Oşiq Ğarib» — işqiyromantik doston. Örta Osiyo va Yaqin Şarqda turli variant va versiyalarda keng Tap-kalgan: «Oşiq Ğarib va Şohsanam», «Ğarib va Sanam», «Ğarib Oşiq», «Ğaribjon» kabi nomlar b-n ham maşhur. Dastlabki varianti Ozarbayjon yoki Turkiyada taxm. 14-a.da yaratilgan. 17-a. örtalarida Örta Osiyoga yoyilgan. Şoh-abbos öz vaziri b-n bölğusi farzandlarini unaştirib, quda bölişga va'dalaşadi. Ammo vazir vafot etgaç, şoh öz va'dasidan tonib, qizi Şohsanamni vazir öğli Ğaribga berişdan boş tortadi. Ğarib arazlab, eldan boş olib ketadi. Şohsanam Şohvaladga unaş-tiriladi. Ğarib xonanda-baxşi sifa-tida töy ustiga yetib keladi va xalq yordamida öz sevgilisiga yetadi. «O.Ğ.» variantlarida Örta Osiyo va Kavkaz xalklari örtasidagi ijtimoiy-iqti-sodiy va siyosiy munosabatlar, özaro döstlik, şuningdek, işq-muhabbat, vafodorlik kabi sof insoniy fazilatlar aks etgan. Doston ilk bor turk tilida Istanbulda (1880), keyin özbek tilida Buxoroda (1906), Toşkentda (1907), ozarbayjon tilida Ganjada (1902) naşr etilgan. Yiğma naşri Toşkentda çiqqan (1956).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ОШИҚ ҒАРИБ» — ишқийромантик достон. Ўрта Осиё ва Яқин Шарқда турли вариант ва версияларда кенг Tap-калган: «Ошиқ Ғариб ва Шоҳсанам», «Ғариб ва Санам», «Ғариб Ошиқ», «Ғарибжон» каби номлар б-н ҳам машҳур. Дастлабки варианти Озарбайжон ёки Туркияда тахм. 14-а.да яратилган. 17-а. ўрталарида Ўрта Осиёга ёйилган. Шоҳ-аббос ўз вазири б-н бўлғуси фарзандларини унаштириб, қуда бўлишга ваъдалашади. Аммо вазир вафот этгач, шоҳ ўз ваъдасидан тониб, қизи Шоҳсанамни вазир ўғли Ғарибга беришдан бош тортади. Ғариб аразлаб, элдан бош олиб кетади. Шоҳсанам Шоҳваладга унаш-тирилади. Ғариб хонанда-бахши сифа-тида тўй устига етиб келади ва халқ ёрдамида ўз севгилисига етади. «О.Ғ.» вариантларида Ўрта Осиё ва Кавказ халклари ўртасидаги ижтимоий-иқти-содий ва сиёсий муносабатлар, ўзаро дўстлик, шунингдек, ишқ-муҳаббат, вафодорлик каби соф инсоний фазилатлар акс этган. Достон илк бор турк тилида Истанбулда (1880), кейин ўзбек тилида Бухорода (1906), Тошкентда (1907), озарбайжон тилида Ганжада (1902) нашр этилган. Йиғма нашри Тошкентда чиққан (1956).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.