Oşlovçi moddalar

Oşlovçi moddalar — teri va möynani oşlaşda işlatiladigan moddalar. O.m. mineral va organik turlarga bölinadi. Xrom, alyuminiy, sirkoniy, titan, kremniy, temir birikmalari mineral O.m.ga kiradi. Bu birikmalarning köpçiligi sulfat kislota tuzlari bölib, suvli eritmalar holida işlatiladi. Xrom birik-malari teri va möynalarning barça turini oşlaşda keng qöllanadi. Sirkoniy birikmalari terini çidamli va sirtini silliq qiladi.

Organik. O.m. hayvon, sun'iy va sintetik turlarga bölinadi. Turli baliqlar va dengiz hayvonlarining yuqori töyinmagan yoğlari hayvon O.m.iga mansubdir. Ular zamşani oşlaşda qöllanadi. Ösimlik O.m.iga kiradigan tannidlar ösimlik organlarida böladi. Turli ösimliklardan olingan tannidlarning tarkibi turliça, ular gidrolizlanadigan, kondensirla-nadigan va aralaş xillarga bölinadi. Tannidlar eritmasini har qanday turdagi terini oşlaşda işlatiş mumkin.

Sun'iy O.m. yuqori molekulali moddalar bölib, organik xom aşyolarni qayta işlovçi sanoat çiqindilaridan iborat. Sun'iy O.m. işlatiş oson bölişi uçun konsentrlanadi, ba'zida esa tozalanadi. Sellyulozani qayta işlaşda hosil bölgan sulfit-sellyuloza ekstrakti sun'iy O.m.ning yaqkrl vakilidir. Bu xil O.m. teri yarim fabrikatiga tannidlarga Karaganda tez singadi.

Sintetik O.m. yoki sintanlar turli organik birikmalardan olinadigan O.m.dir. Fenol va uning xreilalari, aromatik uglevodorodlar, naftollar, sulfonlar, lignosulfon kislotalar, formalin, moçevina va b. sintanlarning asosiy xom aşyosi hisoblanadi. Sintanlarning ösimlik O.m. b-n birga işlatiladigan xili ham bor. Yukrri sifatli sintetik O.m. olini-şi natijasida qimmatbaho eman da-raxti ekstrakti i.ç. keskin ravişda kamaydi. O.m.ning turi köpaydi, xos-salari va sifati yaxşilandi va teri i.ç. jarayoni tezlaşdi.

Xinon va formaldegid ham oşlaş xossasiga ega bölgan oddiy organik birikmalardir. Ular tannidlar va xrom birikmalari b-n birgalikda oşlaşda işlatiladi.