Ösimliklarni himoya qiliş instituti

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191–192-b. — ziyouz.com

Ösimliklarni himoya qiliş instituti ÖSIMLIKLARNI HIMOYA QILIŞ INSTITUTI, Özbekiston ösimliklarni himoya qiliş ilmiy tadqiqot instituti — ösimliklarni himoya qiliş böyiça boş muvofiqlaştiruvçi ilmiy markaz. 1958 yilda Butunittifoq paxtaçilik intining Ösimliklarni himoya qiliş markaziy st-yasi negizida taşkil etilgan. Toşkent viloyati Qibray tumani Salor şaharçasida joylaşgan. in-t faoliyatining asosiy yönalişlari: ösimliklarni himoya qilişning yangi vositalarini qöllab, ekinlar va ulardan olinadigan mahsulotlarni zararkunandalar, kasalliklar va begona ötlardan himoyalaşning samarali va zamonaviy texnologiyalarini işlab çiqiş; ekinlarning zararkunanda va kasalliklarga çidamli turlari va navlarini aniqlaş; don ekinlari zararkunandalari, kasalliklari va begona ötlariga qarşi ekologik xavfsiz kuraş çoralarini, donni saqlaş davrida zararkunandalardan himoya qiliş texnologiyasini işlab çiqiş; respublikada va çet ellarda işlab çiqarilgan zamonaviy insektoakaritsidlarni örganiş va sinaş asosida samarador bölganlarini tanlab oliş va işlab çiqarişda foydalaniş uçun tavsiya etiş; ğöza, buğdoy va sabzavot ekin maydonlarida uçraydigan begona ötlarga qarşi yangi gerbitsidlarni qöllaş şaroitlarini aniqlaş va q.x.da qöllaş usul va tartibqoidalarini tavsiya etiş; zararli çigirtkalarning biologik va ekologik xususiyatlarini örganiş va ularga qarşi biologik va kimyoviy kuraş çoralarini işlab çiqiş va boşqalar.

In-t tarkibida: 3 bölim (entomologiya, fitopatologiya, patent va joriy etiş); 11 lab. (texnika, moyli ekinlar va tut daraxti zararkunandalari; boğ, sabzavot ekinlari va dorivor ösimliklar zararkunandalarini örganiş; q.x. ekinlari zararkunandalari va kasalliklarini prognozlaş; ösimliklarning kasallik va zararkunandalarga qarşi immunitetini örganiş; zararli çigirtkalarni örganiş va matematik modellaştiriş; çet ellar bilan aloqalar va ilmiytexnika axboroti; iktisodiyot va mexanizatsiya tadqiqotlari); Qöqon, Xorazm, Nukus, Qaşqadaryo, Surxondaryo filiallari, Namangan qöriqxonasi bor. Intga ajratilgan tajriba xöjaligi yer maydoni Qibray tumanida 14 ga, Farğona tayanç punkti (Bağdod tumani Ultarma qişloği)da 65 ga. in-t taşkil etilgandan boşlab, asosan, ösimliklarni zararkunanda, kasallik va begona ötlardan himoya qilişning uyğunlaşgan kuraş çoralarini işlab çiqiş muammolari böyiça izlanişlar olib bordi va ğözaning asosiy zararkunandalariga qarşi biologik kuraş usulini işlab çiqsi va işlab çiqariş ga joriy etdi. Itt faoliyati S.A.Juravskaya, K.I. Mirpölatov, B.G.Aleyev, V.V. Yaxontov, N.S.Mirpölatova, N.G.Zaprometov, F.M.Uspenskiy, S.N. Alimuhamedov, N.M.Mahmudxöjayev, Ş.T.Xöjayev, F.A.Stepanov, S.B.Zapevalova, Z.Q. Odilov, I.S.Örunov, T.K.Hasanov, K. Asanov, M.X. Komilova, E.L. Alxasyans, U.Rasulov, A. X. Hakimov, M.I.Raşidov va boşqalar olimlar bilan boğliq. In-tda 70 ga yaqin xodim, jumladan, 6 fan dri, 23 fan nomzodi işladi (2005). in-t xodimlari tomonidan 39 ta ixtirolar qilingan va patent bilan himoyalangan. in-t olimlari tomonidan ösimliklarni himoya qilişga oid ilmiy töplam, tavsiyanomalar, uslubiy qöllanmalar va boşqalar yaratildi. In-tda ixtisoslaşgan ilmiy kengaş va aspirantura bor. Ilmiy kutubxona faoliyat körsatadi.

In-t dunyoning yetakçi davlatlari (Rossiya, AQŞ, Germaniya, Fransiya, Yaponiya, Şveysariya, Şvetsiya, Ukraina, Belorussiya, Qozoğiston)dagi ilmiy muassasalar bilan ilmiy hamkorlik aloqalari örnatgan.

Murodjon Raşidov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЎСИМЛИКЛАРНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ ИНСТИТУТИ, Ўзбекистон ўсимликларни ҳимоя қилиш илмий тадқиқот институти — ўсимликларни ҳимоя қилиш бўйича бош мувофиқлаштирувчи илмий марказ. 1958 йилда Бутуниттифоқ пахтачилик интининг Ўсимликларни ҳимоя қилиш марказий ст-яси негизида ташкил этилган. Тошкент вилояти Қибрай тумани Салор шаҳарчасида жойлашган. ин-т фаолиятининг асосий йўналишлари: ўсимликларни ҳимоя қилишнинг янги воситаларини қўллаб, экинлар ва улардан олинадиган маҳсулотларни зараркунандалар, касалликлар ва бегона ўтлардан ҳимоялашнинг самарали ва замонавий технологияларини ишлаб чиқиш; экинларнинг зараркунанда ва касалликларга чидамли турлари ва навларини аниқлаш; дон экинлари зараркунандалари, касалликлари ва бегона ўтларига қарши экологик хавфсиз кураш чораларини, донни сақлаш даврида зараркунандалардан ҳимоя қилиш технологиясини ишлаб чиқиш; республикада ва чет элларда ишлаб чиқарилган замонавий инсектоакарицидларни ўрганиш ва синаш асосида самарадор бўлганларини танлаб олиш ва ишлаб чиқаришда фойдаланиш учун тавсия этиш; ғўза, буғдой ва сабзавот экин майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши янги гербицидларни қўллаш шароитларини аниқлаш ва қ.х.да қўллаш усул ва тартибқоидаларини тавсия этиш; зарарли чигирткаларнинг биологик ва экологик хусусиятларини ўрганиш ва уларга қарши биологик ва кимёвий кураш чораларини ишлаб чиқиш ва бошқалар.

Ин-т таркибида: 3 бўлим (энтомология, фитопатология, патент ва жорий этиш); 11 лаб. (техника, мойли экинлар ва тут дарахти зараркунандалари; боғ, сабзавот экинлари ва доривор ўсимликлар зараркунандаларини ўрганиш; қ.х. экинлари зараркунандалари ва касалликларини прогнозлаш; ўсимликларнинг касаллик ва зараркунандаларга қарши иммунитетини ўрганиш; зарарли чигирткаларни ўрганиш ва математик моделлаштириш; чет эллар билан алоқалар ва илмийтехника ахбороти; иктисодиёт ва механизация тадқиқотлари); Қўқон, Хоразм, Нукус, Қашқадарё, Сурхондарё филиаллари, Наманган қўриқхонаси бор. Интга ажратилган тажриба хўжалиги ер майдони Қибрай туманида 14 га, Фарғона таянч пункти (Бағдод тумани Ултарма қишлоғи)да 65 га. ин-т ташкил этилгандан бошлаб, асосан, ўсимликларни зараркунанда, касаллик ва бегона ўтлардан ҳимоя қилишнинг уйғунлашган кураш чораларини ишлаб чиқиш муаммолари бўйича изланишлар олиб борди ва ғўзанинг асосий зараркунандаларига қарши биологик кураш усулини ишлаб чиқци ва ишлаб чиқариш га жорий этди. Итт фаолияти С.А.Журавская, К.И. Мирпўлатов, Б.Г.Алеев, В.В. Яхонтов, Н.С.Мирпўлатова, Н.Г.Запрометов, Ф.М.Успенский, С.Н. Алимуҳамедов, Н.М.Маҳмудхўжаев, Ш.Т.Хўжаев, Ф.А.Степанов, С.Б.Запевалова, З.Қ. Одилов, И.С.Ўрунов, Т.К.Ҳасанов, К. Асанов, М.Х. Комилова, Э.Л. Алхасьянц, У.Расулов, А. X. Ҳакимов, М.И.Рашидов ва бошқалар олимлар билан боғлиқ. Ин-тда 70 га яқин ходим, жумладан, 6 фан дри, 23 фан номзоди ишлади (2005). ин-т ходимлари томонидан 39 та ихтиролар қилинган ва патент билан ҳимояланган. ин-т олимлари томонидан ўсимликларни ҳимоя қилишга оид илмий тўплам, тавсияномалар, услубий қўлланмалар ва бошқалар яратилди. Ин-тда ихтисослашган илмий кенгаш ва аспирантура бор. Илмий кутубхона фаолият кўрсатади.

Ин-т дунёнинг етакчи давлатлари (Россия, АҚШ, Германия, Франция, Япония, Швейцария, Швеция, Украина, Белоруссия, Қозоғистон)даги илмий муассасалар билан илмий ҳамкорлик алоқалари ўрнатган.

Муроджон Рашидов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.