Ossillyator
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 263-b. — ziyouz.com
Ossillyator (lot. oscillare — tebra-niş), vibrator — mexanik, elektromagnit va b. tebranişlar hosil qiladigan fizik tizim. Tizim hola-tini ifodalovçi kattaliklar vaqt böyiça davriy özgaradigan tizimlar uçun O. atamasidan foydalaniladi. Ti-zimni muvozanat holatidan çiqaruvçi kuç uni muvozanat holatiga qaytaruvçi kuçga mutanosib bölsa, bunday O. garmonik (uyğunlaşgan) O. deyiladi. Bunda O. çastotasi tizim parametrlariga boğliq bölib, garmonik tarzda tebranadi. Mas, kiçik tebranişlar b-n harakatlanayotgan mayatnik garmonik O. hisoblanadi. Elektromagnit maydon nazariyasida O. dipol deb ataladi. Bunday O.ning tölqin tarqati-şi elektrodinamika masalalarini hal qilişda juda muhim. Molekula va kattiq jismdagi ionlar, atomlar, radi-kallar va b.ning tebranişi ham O. deb qaraş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОСЦИЛЛЯТОР (лот. oscillare — тебра-ниш), вибратор — механик, электромагнит ва б. тебранишлар ҳосил қиладиган физик тизим. Тизим ҳола-тини ифодаловчи катталиклар вақт бўйича даврий ўзгарадиган тизимлар учун О. атамасидан фойдаланилади. Ти-зимни мувозанат ҳолатидан чиқарувчи куч уни мувозанат ҳолатига қайтарувчи кучга мутаносиб бўлса, бундай О. гармоник (уйғунлашган) О. дейилади. Бунда О. частотаси тизим параметрларига боғлиқ бўлиб, гармоник тарзда тебранади. Мас, кичик тебранишлар б-н ҳаракатланаётган маятник гармоник О. ҳисобланади. Электромагнит майдон назариясида О. диполь деб аталади. Бундай О.нинг тўлқин тарқати-ши электродинамика масалаларини ҳал қилишда жуда муҳим. Молекула ва каттиқ жисмдаги ионлар, атомлар, ради-каллар ва б.нинг тебраниши ҳам О. деб қараш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.