Öt kislotalar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 198-b. — ziyouz.com
Öt kislotalar — steroid monokarbon va xolat kislota mahsuli. Odam va hayvonlarning jigar hujayralarida işlanib, öt bilan birga ön ikki barmoq içakka quyiladi. Odam öti tarkibida, asosan, xolat kislota, oz miqdorda dezoksixolat, litoxolat va xenodezoksixolat kislotalari böladi. Ö.k. içaklarda yoğ hazm bölişini ta'minlaydi. Yoğlarni emulsiya holiga keltiradi, içak lipazasini (me'da osti bezi va içak bezlarida işlanadigan fermentni) faollaştiradi, yoğ kislotalarning sörilişiga yordam beradi, içak peristaltikasini oşiradi. Ö.k.ning umumiy miqdori qonda örtaça 0,8 mg%, jigar ötida — 0,9— 1,8%, öt pufagi ötida — 5,7 — 10,8%. Qonda Ö.k. köpayib ketganda, siydik bilan çiqib ketadi, kamayişi esa qator özgarişlarga, jumladan, öt toşi hosil bölişi va boşqalar ga sabab böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТ КИСЛОТАЛАР — стероид монокарбон ва холат кислота маҳсули. Одам ва ҳайвонларнинг жигар ҳужайраларида ишланиб, ўт билан бирга ўн икки бармоқ ичакка қуйилади. Одам ўти таркибида, асосан, холат кислота, оз миқдорда дезоксихолат, литохолат ва хенодезоксихолат кислоталари бўлади. Ў.к. ичакларда ёғ ҳазм бўлишини таъминлайди. Ёғларни эмульсия ҳолига келтиради, ичак липазасини (меъда ости бези ва ичак безларида ишланадиган ферментни) фаоллаштиради, ёғ кислоталарнинг сўрилишига ёрдам беради, ичак перистальтикасини оширади. Ў.к.нинг умумий миқдори қонда ўртача 0,8 мг%, жигар ўтида — 0,9— 1,8%, ўт пуфаги ўтида — 5,7 — 10,8%. Қонда Ў.к. кўпайиб кетганда, сийдик билан чиқиб кетади, камайиши эса қатор ўзгаришларга, жумладан, ўт тоши ҳосил бўлиши ва бошқалар га сабаб бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.