Öta yuqori çastotalar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 203-b. — ziyouz.com
Öta yuqori çastotalar — radiotexnikada qöllaniladigan eng yuqori çastotalar sohasi. Çegarasi (30 MGs) 10 m li tölqinga mos keladi; diapazoni 10 m dan qisqa radiotölqinlarni qamrab oladi. Ö.yu.ç. diapazoni tebranişlarni uyğotiş, qabul qiliş va kuçaytiriş usullari va tarqaliş şaroitlari böyiça uşbu xususiyatlarga ega: 1) elektronlarning uçiş vaqti (elektron asbobning katodidan anodigaça yoki boşqa elektrodlargaça masofani ötiş vaqti) tebranişlar davriga yaqin böladi. Şu sababli, Ö.yu.ç. sohasida tebranişlarni generatsiyalaş, kuçaytiriş va özgartirişning maxsus usullari va maxsus asboblar (klistron, magnetron va boşqalar) dan foydalaniladi; 2) Ö.yu.ç. diapazonida antennaning ölçami tölqin uzunligidan köp marta katta böladi. Şu tufayli, yuqori darajada yönalgan ta'sirga ega va antennaning kuçaytirişi katta bölişi mumkin; 3) Ö.yu.ç. diapazonida radiotölqinlarning ionosferada sezilarli sinişi yuz bermaydi va atmosferaning yuqori qatlamlariga tuşib, yerga qaytmaydi. Şuning uçun bu tölqinlar bevosita közga körinadigan çegaradan unça köp uzoqqa tarqalmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТА ЮҚОРИ ЧАСТОТАЛАР — радиотехникада қўлланиладиган энг юқори частоталар соҳаси. Чегараси (30 МГц) 10 м ли тўлқинга мос келади; диапазони 10 м дан қисқа радиотўлқинларни қамраб олади. Ў.ю.ч. диапазони тебранишларни уйғотиш, қабул қилиш ва кучайтириш усуллари ва тарқалиш шароитлари бўйича ушбу хусусиятларга эга: 1) электронларнинг учиш вақти (электрон асбобнинг катодидан анодигача ёки бошқа электродларгача масофани ўтиш вақти) тебранишлар даврига яқин бўлади. Шу сабабли, Ў.ю.ч. соҳасида тебранишларни генерациялаш, кучайтириш ва ўзгартиришнинг махсус усуллари ва махсус асбоблар (клистрон, магнетрон ва бошқалар) дан фойдаланилади; 2) Ў.ю.ч. диапазонида антеннанинг ўлчами тўлқин узунлигидан кўп марта катта бўлади. Шу туфайли, юқори даражада йўналган таъсирга эга ва антеннанинг кучайтириши катта бўлиши мумкин; 3) Ў.ю.ч. диапазонида радиотўлқинларнинг ионосферада сезиларли синиши юз бермайди ва атмосферанинг юқори қатламларига тушиб, ерга қайтмайди. Шунинг учун бу тўлқинлар бевосита кўзга кўринадиган чегарадан унча кўп узоққа тарқалмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.