Otajon Hoşim
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 268–269-b. — ziyouz.com
Otajon Hoşim (taxallusi; asl ism-şarifi Hoşimov Otajon) (1905— Toşkent — 1938.4.10) — adabiyotşunos, jamoat arbobi. Rus-tuzem maktabida, söngra öqituvçilar tayyorlaş bilim yurtida öqigan (1919—21). Iqtidorli öquvçi sifatida Moskvadagi Buxarin nomidagi işçilar f-tiga öqişga yuborilgan (1922). Uni tugatgan O. H. Kizil professorlar in-tining tayyorlov bölimiga qabul qilingan (1923). O. H. mazkur in-tda öqib yurgan kezlarida (1924—27) özbek drama studiyasi tinglovçilariga dare bergan. Soğliği yomonlaş-gani bois in-tni tugatmay, ona vataniga qaytgan O. H. özbek yozuvçilarining birinçi adabiy uyuşmasi — «Qizil qalam» taşkilotiga rah-barlik qiladi (1926—29) va şu davr adabiy hayotida muhim voqea bölgan «Kizil qalam» majmualarini naşr etadi (1-kitob, 1928; 2-kitob, 1929). Öşa kezlarda Maorif xalq komissarligi huzuridagi ilmiy kengaşga rais etib tayinlanadi. O. H. taşabbusi b-n 1927 yanv.da Samarqandda Oliy pedagogika in-ti (hoz. Samarkand davlat un-ti) taşkil etiladi. Özbekistonda «burjua millatçilari»ga qarşi kuraş kampaniyasi boşlanganda, respublika rahbariyati O. H.ni Leningraddagi SSSR FA Şarqşunoslik in-tining aspiranturasiga öqişga yuboradi (1929). Aspiranturani tugat-ganidan söng in-tning ilmiy kotibi qilib olib qolinadi. 1933 y. dekabrida O. H. Toşkentga çaqirib olinib, Til va adabiyot i.t. institutiga direktor etib tayinlanadi. Şuningdek, u Yozuvçilar uyuşmasi tanqid va adabiyotşunoslik şö'basi raisi (1934 y.dan), yangi taşkil etilgan Fanlar komiteti raisi örinbosari (1937 y.dan) sifatida ham qizğin ilmiytaşkiliy faoliyat b-n şuğullanadi. Şu vaqtda olimning taşabbusi b-n xalq oğzaki ijodi namunalari («Özbek folkloridan namunalar», 2 jildli; «Özbek xalk, ertaklari», «Alpomiş», «Malikai ayyor» va b.), özbek mumtoz va zamonaviy adabiyotiga bağişlangan ilmiy asarlar, bir kança terminolo-gik luğatlar naşr etiladi. O.H.ning adabiyotşunos va jamoat arbobi sifatida faoliyati ayni qizigan bir vaqtda — 1937 y. 2 avg.da u «xalq duşmani» sifatida qamoqqa olinadi va köp ötmay Toşkentda otib taşlanadi.
Naim Karimov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОТАЖОН ҲОШИМ (тахаллуси; асл исм-шарифи Ҳошимов Отажон) (1905— Тошкент — 1938.4.10) — адабиётшунос, жамоат арбоби. Рус-тузем мактабида, сўнгра ўқитувчилар тайёрлаш билим юртида ўқиган (1919—21). Иқтидорли ўқувчи сифатида Москвадаги Бухарин номидаги ишчилар ф-тига ўқишга юборилган (1922). Уни тугатган О. Ҳ. Кизил профессорлар ин-тининг тайёрлов бўлимига қабул қилинган (1923). О. Ҳ. мазкур ин-тда ўқиб юрган кезларида (1924—27) ўзбек драма студияси тингловчиларига даре берган. Соғлиғи ёмонлаш-гани боис ин-тни тугатмай, она ватанига қайтган О. Ҳ. ўзбек ёзувчиларининг биринчи адабий уюшмаси — «Қизил қалам» ташкилотига раҳ-барлик қилади (1926—29) ва шу давр адабий ҳаётида муҳим воқеа бўлган «Кизил қалам» мажмуаларини нашр этади (1-китоб, 1928; 2-китоб, 1929). Ўша кезларда Маориф халқ комиссарлиги ҳузуридаги илмий кенгашга раис этиб тайинланади. О. Ҳ. ташаббуси б-н 1927 янв.да Самарқандда Олий педагогика ин-ти (ҳоз. Самарканд давлат ун-ти) ташкил этилади. Ўзбекистонда «буржуа миллатчилари»га қарши кураш кампанияси бошланганда, республика раҳбарияти О. Ҳ.ни Ленинграддаги СССР ФА Шарқшунослик ин-тининг аспирантурасига ўқишга юборади (1929). Аспирантурани тугат-ганидан сўнг ин-тнинг илмий котиби қилиб олиб қолинади. 1933 й. декабрида О. Ҳ. Тошкентга чақириб олиниб, Тил ва адабиёт и.т. институтига директор этиб тайинланади. Шунингдек, у Ёзувчилар уюшмаси танқид ва адабиётшунослик шўъбаси раиси (1934 й.дан), янги ташкил этилган Фанлар комитети раиси ўринбосари (1937 й.дан) сифатида ҳам қизғин илмийташкилий фаолият б-н шуғулланади. Шу вақтда олимнинг ташаббуси б-н халқ оғзаки ижоди намуналари («Ўзбек фольклоридан намуналар», 2 жилдли; «Ўзбек халк, эртаклари», «Алпомиш», «Маликаи айёр» ва б.), ўзбек мумтоз ва замонавий адабиётига бағишланган илмий асарлар, бир канча терминоло-гик луғатлар нашр этилади. О.Ҳ.нинг адабиётшунос ва жамоат арбоби сифатида фаолияти айни қизиган бир вақтда — 1937 й. 2 авг.да у «халқ душмани» сифатида қамоққа олинади ва кўп ўтмай Тошкентда отиб ташланади.
Наим Каримов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.