Otçopar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 281–282-b. — ziyouz.com
Otçopar OTÇOPAR, ippodrom — yörtoqi va çopqir otlarni sinaş (sovitiş) hamda ot sporti musobaqalarini ötkaziş uçun möljallab maxsus jihozlangan joy; bu sinov va musobaqalarni ötkazişni taşkil qiluvçi muassasa. O.da otlarni yörttirib çopiş va poyga ötkaziş uçun möljallangan halqasimon (doira) berk yölkalar, tomo-şabinlar uçun möljallangan minbarli inşoot (asosan, finiş yölkasi böylab quriladi), hakamlar uçun möljallangan minora (odatda, finiş çiziği röparasiga quriladi) böladi. Yölkalar içida turli-tuman ot sporti musobaqalarini ötkaziş uçun möljallangan maydonçalar va ot b-n sakrab ötiladigan tösiqkurilmalar qilinadi. O.da yordamçi va xöjalik inşootlari va binolari (yopiq manejlar, otxonalar, ot taqalaş ustaxonasi, veterinariya lazareti, karantin xonalari va b.) ham böladi.
O.dagi yölkalarning poyga ötkaziş, otlarni yörttirib çopiş va aralaş xillari böladi. Poyga ötkaziş yölkasida ot poygasi ötkaziladi, otlarni yörttirib çopiş yölkasida otlar yörttirişga va yuk tortişga sinaladi, aralaş yölkada ham poygalar ötkaziladi, ham otlar sinaladi. Yölkalar, asosan, ellips şaklida böladi. Yölkalarga çim yoki yumşoq rezina qoplanişi mumkin. Çimli yölkalar çopqir otlar uçun, rezina qoplangan yölkalar yörtma otlar uçun yaraydi. Yölkalarning uz. 1600—2000, 2400— 3000 m bölişi mumkin.
O. dunyoning deyarli barça yirik şaharlarida bor. Ba'zi O. larda totalizatorlar (otlarga pul tikiladigan joylar) ham böladi. Özbekistonda ot sporti (uloq, «qiz quviş» va b.) qadimdan rivojlangan. Bular keng adirlarda ötkaziladi, maxsus O.lar qurilmaydi. Toşkentda yaxşi jihozlangan va dunyo meyorlari talablariga javob beradigan O. 1976 y. qurilgan (me'morlar R. U. Asanov, E. I. Gusarova). Un-gaça (20- a. boşidan) ot poygasi musoba-qalari Qöyliqdagi eski O.da ötkazilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОТЧОПАР, ипподром — йўртоқи ва чопқир отларни синаш (совитиш) ҳамда от спорти мусобақаларини ўтказиш учун мўлжаллаб махсус жиҳозланган жой; бу синов ва мусобақаларни ўтказишни ташкил қилувчи муассаса. О.да отларни йўрттириб чопиш ва пойга ўтказиш учун мўлжалланган ҳалқасимон (доира) берк йўлкалар, томо-шабинлар учун мўлжалланган минбарли иншоот (асосан, финиш йўлкаси бўйлаб қурилади), ҳакамлар учун мўлжалланган минора (одатда, финиш чизиғи рўпарасига қурилади) бўлади. Йўлкалар ичида турли-туман от спорти мусобақаларини ўтказиш учун мўлжалланган майдончалар ва от б-н сакраб ўтиладиган тўсиқкурилмалар қилинади. О.да ёрдамчи ва хўжалик иншоотлари ва бинолари (ёпиқ манежлар, отхоналар, от тақалаш устахонаси, ветеринария лазарети, карантин хоналари ва б.) ҳам бўлади.
О.даги йўлкаларнинг пойга ўтказиш, отларни йўрттириб чопиш ва аралаш хиллари бўлади. Пойга ўтказиш йўлкасида от пойгаси ўтказилади, отларни йўрттириб чопиш йўлкасида отлар йўрттиришга ва юк тортишга синалади, аралаш йўлкада ҳам пойгалар ўтказилади, ҳам отлар синалади. Йўлкалар, асосан, эллипс шаклида бўлади. Йўлкаларга чим ёки юмшоқ резина қопланиши мумкин. Чимли йўлкалар чопқир отлар учун, резина қопланган йўлкалар йўртма отлар учун ярайди. Йўлкаларнинг уз. 1600—2000, 2400— 3000 м бўлиши мумкин.
О. дунёнинг деярли барча йирик шаҳарларида бор. Баъзи О. ларда тотализаторлар (отларга пул тикиладиган жойлар) ҳам бўлади. Ўзбекистонда от спорти (улоқ, «қиз қувиш» ва б.) қадимдан ривожланган. Булар кенг адирларда ўтказилади, махсус О.лар қурилмайди. Тошкентда яхши жиҳозланган ва дунё меъёрлари талабларига жавоб берадиган О. 1976 й. қурилган (меъморлар Р. У. Асанов, Э. И. Гусарова). Ун-гача (20- а. бошидан) от пойгаси мусоба-қалари Қўйлиқдаги эски О.да ўтказилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.