Ötkinçi baliqlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 207-b. — ziyouz.com
Ötkinçi baliqlar — baliqlarning ekologik guruhi; uvildiriq taşlaşi davrida dengizlardan daryolarga (anadrom migratsiya) yoki daryolardan dengizlarga (katadrom migratsiya) köçib ötadi.
Anadrom migratsiya seldsimonlar, losossimonlar, osyotrsimonlar va boşqalar baliklar uçun xos. Bu balikdarning bir qismi kuzda jinsiy hujayralari yetilmasdan oldin daryolarga ötib, bahorda köpayişga kirişadi (qişki irqlar); boşqa qismi bahorda jinsiy hujayrasi yetiliş oldidan daryolarga ötadi va tezda köpayişga kirişadi (bahorgi irklar).
Katadrom migratsiya ayrim buqabaliqlar, daryo ilon baliği (ugor) va tropik laqqa baliqlar uçun xos. Ö.6., odatda, suv şörlanişining keng miqyosda özgarişiga moslaşiş xususiyatiga ega. Köplab har xil tösiqlar (kuçli oqim, şarşaralar, sayozliklar)ni ötişi uçun juda kup energiya sarflanişi sababidan Ö.b. migratsiya oldidan zaxira oziq (asosan, yoğ) töplaydi. Ö.b. uvildiriq taşlaydigan joylar muhofaza qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТКИНЧИ БАЛИҚЛАР — балиқларнинг экологик гуруҳи; увилдириқ ташлаши даврида денгизлардан дарёларга (анадром миграция) ёки дарёлардан денгизларга (катадром миграция) кўчиб ўтади.
Анадром миграция сельдсимонлар, лососсимонлар, осётрсимонлар ва бошқалар баликлар учун хос. Бу баликдарнинг бир қисми кузда жинсий ҳужайралари етилмасдан олдин дарёларга ўтиб, баҳорда кўпайишга киришади (қишки ирқлар); бошқа қисми баҳорда жинсий ҳужайраси етилиш олдидан дарёларга ўтади ва тезда кўпайишга киришади (баҳорги ирклар).
Катадром миграция айрим буқабалиқлар, дарё илон балиғи (угор) ва тропик лаққа балиқлар учун хос. Ў.6., одатда, сув шўрланишининг кенг миқёсда ўзгаришига мослашиш хусусиятига эга. Кўплаб ҳар хил тўсиқлар (кучли оқим, шаршаралар, саёзликлар)ни ўтиши учун жуда куп энергия сарфланиши сабабидан Ў.б. миграция олдидан захира озиқ (асосан, ёғ) тўплайди. Ў.б. увилдириқ ташлайдиган жойлар муҳофаза қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.