Otorinolaringologiya
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 278–279-b. — ziyouz.com
Otorinolaringologiya (oto..., yun. rhis — burun, larynx — tomoqva ...logiya), laringootorinologiya (LOR) — quloq, burun va tomoq hamda uning atrofidagi a'zolar kasalliklarini örganadigan fan. Eşituv fiziologiyasi, uning buzilişi va şunga aloqador kasalliklarni örganiş (audiologiya), ovoz fiziologiyasi, uning özgarişi va bu özgarişlarni keltirib çiqargan kasalliklarni örganiş (foniatriya), quloq oğir bölib qolişi, karlik sabablarini örganiş (surdologiya) ham O.ga kiradi. Normal va patologik şaroitda içki quloq (asosan, labirint)ning boş miyaning turli bölimlari b-n aloqasini örganadigan soha otonevrologiya deb ataladi.
O. 19-a. örtalarida xirurgiya va terapiyadan mustaqil soha sifatida ajralib çiqqan. Sobiq Ittifoqda 1922 y.dan O. tibbiyot in-tlarida mustaqil fan sifatida öqitila boşladi, i.t. institutlari taşkil etildi. Özbekistonda bu sohadagi tadqiqotlar dastlab Örta Osiyo un-tida prof. S. F. Şteyn tomonidan 1920 y.da taşkil qilingan kafedrada olib borildi. Örta quloqning ötkir va surunkali yalliğlanişi, uning asoratlarini aniqlaş, karlikni davolaş usullari ustida tadqiqotlar ötkazildi (Q. J. Mirazizov, A. I. Möminov, A. N. Dadamuhamedov, Ğ. Q. Ibrohimov, S. A. Hasanov, K. A. Xöjayev, A. M.Hakimov). Hoz. hiqiddoqning ötkir va surunkali yalliğlanişi, xavfli va xavfsiz ösma kasalliklarini aniqlaş, davolaş muammolari ustida tadqiqot işlari olib borilmoqda. Bundan taşqari, 1-Toş-TIning O. kafedrasi qoşida quloq va yuqori nafas yöllari faoliyatini mikroxirurgik usulda tiklaş markazi, 2-ToşTIning O. kafedrasi qoşida eşitiş qobiliyatini qayta tiklaş markazi va foniatriya ilmiy-amaliy markazi taşkil etilganligi bu sohadagi i.t. işlari kölamining kengayişiga olib keldi. Özbekistondagi barça tibbiyot in-tlarida O. fan sifatida öqitiladi.
Qöçqor Mirazizov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОТОРИНОЛАРИНГОЛОГИЯ (ото..., юн. rhis — бурун, larynx — томоқва ...логия), ларингооторинология (ЛОР) — қулоқ, бурун ва томоқ ҳамда унинг атрофидаги аъзолар касалликларини ўрганадиган фан. Эшитув физиологияси, унинг бузилиши ва шунга алоқадор касалликларни ўрганиш (аудиология), овоз физиологияси, унинг ўзгариши ва бу ўзгаришларни келтириб чиқарган касалликларни ўрганиш (фониатрия), қулоқ оғир бўлиб қолиши, карлик сабабларини ўрганиш (сурдология) ҳам О.га киради. Нормал ва патологик шароитда ички қулоқ (асосан, лабиринт)нинг бош миянинг турли бўлимлари б-н алоқасини ўрганадиган соҳа отоневрология деб аталади.
О. 19-а. ўрталарида хирургия ва терапиядан мустақил соҳа сифатида ажралиб чиққан. Собиқ Иттифоқда 1922 й.дан О. тиббиёт ин-тларида мустақил фан сифатида ўқитила бошлади, и.т. институтлари ташкил этилди. Ўзбекистонда бу соҳадаги тадқиқотлар дастлаб Ўрта Осиё ун-тида проф. С. Ф. Штейн томонидан 1920 й.да ташкил қилинган кафедрада олиб борилди. Ўрта қулоқнинг ўткир ва сурункали яллиғланиши, унинг асоратларини аниқлаш, карликни даволаш усуллари устида тадқиқотлар ўтказилди (Қ. Ж. Миразизов, А. И. Мўминов, А. Н. Дадамуҳамедов, Ғ. Қ. Иброҳимов, С. А. Ҳасанов, К. А. Хўжаев, А. М.Ҳакимов). Ҳоз. ҳиқиддоқнинг ўткир ва сурункали яллиғланиши, хавфли ва хавфсиз ўсма касалликларини аниқлаш, даволаш муаммолари устида тадқиқот ишлари олиб борилмоқда. Бундан ташқари, 1-Тош-ТИнинг О. кафедраси қошида қулоқ ва юқори нафас йўллари фаолиятини микрохирургик усулда тиклаш маркази, 2-ТошТИнинг О. кафедраси қошида эшитиш қобилиятини қайта тиклаш маркази ва фониатрия илмий-амалий маркази ташкил этилганлиги бу соҳадаги и.т. ишлари кўламининг кенгайишига олиб келди. Ўзбекистондаги барча тиббиёт ин-тларида О. фан сифатида ўқитилади.
Қўчқор Миразизов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.