Ötroq
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 212–213-b. — ziyouz.com
Ötroq ÖTROQ, Atrak (12-asr) — Daşti Qipçoq dagi qipçoq xonlaridan biri. Şarukanttt öğli. 1103, 1107, 1111 yillarda Kiyev knyazi Vladimir II Monomax, qipçoqlar ustidan ğalaba qozongaç, Donning örta oqimi qirğoqlaridan jan. ga qarab ketgan. Uning qöşinlari Belaya Veja yaqinida bijanaqlar va torklarning birlaşgan kuçlarini tormor keltirgan (1117 yil). 1118 yil bir neça qipçoq ördalari Ö. boşçiligida Kavkazoldi daştlariga kelib joylaşganlar. Ayni şu yili Gruziya şohi Dovud «Quruvçi» Ö. huzuriga öz elçilarini yuborgan va unga öz qabiladoşlari va tobe odamlari bilan Gruziyaga köçib kelişni taklif etgan. Ö. bilan Daryoli orqali Gruziyaga 40 ming qipçoq, jumladan, 5 ming sara askar kelgan. Şu bilan birga Kavkazoldida Ö.qa tegişli 35 ming jangçi qolgan. Dovud Ö. odamlarini mamlakatning jan. va şarqiy çegaralari, saljuqiylar bosqini natijasida aholisi deyarli qirilib ketgan Kartliga joylaştirgan. Dovud Ö. qöşinidan içki va taşqi duşmanlari — gruzin mulkdorlari va saljuqiylarga qarşi kuraşda foydalangan. Ö. saroyda katta mavqega ega bölgan. Bu nafaqat uning kuçli qöşini tufayli balki şoh bilan qarindoşlik munosabatlari örnatganligida, qizi Gurandöxtni şohga xotinlikka berganligida edi. Vladimir Monomaxning vafot etgani haqida Ö.qa akasi Sirçanxon xabar berib, uni daştga qaytişga çaqirgan. 12-asrning 20-y.lari oxirida Ö. bir qism qöşin bilan Don daryosi sohillariga qaytgan. Uning öğli Konçak 12-asrning 2-yarmida qudratli qipçoq xonlaridan bölgan.
Javli Tursunov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТРОҚ, Атрак (12-аср) — Дашти Қипчоқ даги қипчоқ хонларидан бири. Шаруканттт ўғли. 1103, 1107, 1111 йилларда Киев князи Владимир II Мономах, қипчоқлар устидан ғалаба қозонгач, Доннинг ўрта оқими қирғоқларидан жан. га қараб кетган. Унинг қўшинлари Белая Вежа яқинида бижанақлар ва торкларнинг бирлашган кучларини тормор келтирган (1117 йил). 1118 йил бир неча қипчоқ ўрдалари Ў. бошчилигида Кавказолди даштларига келиб жойлашганлар. Айни шу йили Грузия шоҳи Довуд «Қурувчи» Ў. ҳузурига ўз элчиларини юборган ва унга ўз қабиладошлари ва тобе одамлари билан Грузияга кўчиб келишни таклиф этган. Ў. билан Дарёли орқали Грузияга 40 минг қипчоқ, жумладан, 5 минг сара аскар келган. Шу билан бирга Кавказолдида Ў.қа тегишли 35 минг жангчи қолган. Довуд Ў. одамларини мамлакатнинг жан. ва шарқий чегаралари, салжуқийлар босқини натижасида аҳолиси деярли қирилиб кетган Картлига жойлаштирган. Довуд Ў. қўшинидан ички ва ташқи душманлари — грузин мулкдорлари ва салжуқийларга қарши курашда фойдаланган. Ў. саройда катта мавқега эга бўлган. Бу нафақат унинг кучли қўшини туфайли балки шоҳ билан қариндошлик муносабатлари ўрнатганлигида, қизи Гурандўхтни шоҳга хотинликка берганлигида эди. Владимир Мономахнинг вафот этгани ҳақида Ў.қа акаси Сирчанхон хабар бериб, уни даштга қайтишга чақирган. 12-асрнинг 20-й.лари охирида Ў. бир қисм қўшин билан Дон дарёси соҳилларига қайтган. Унинг ўғли Кончак 12-асрнинг 2-ярмида қудратли қипчоқ хонларидан бўлган.
Жавли Турсунов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.