Ötror
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 211–212-b. — ziyouz.com
Ötror ÖTROR, Turarband, Tarband, Ötrortepa — qadimiy şahar xarobasi (mil. av. 1-asr — mil. 16-asr). Janubiy Qozoğistondagi Aris daryosining Sirdaryoga quyiliş joyida. Ö. 3 qism (ark, şahriston, rabod)dan iborat bölib, burjlar bilan mustahkamlangan mudofaa devori va xandaqlar bilan öralgan. Ö.dan köçalar, hammom, turar joy binolari qoldiqlari, uyrözğor, zargarlik buyumlari, kamon öqlari va boşqalar topilgan. Möğullar istilosiga qadar Xorazmşohlar davlatining savdo va hunarmandçilik şaharlaridan biri bölgan. Ötrormudofaasidan söng möğullar tomonidan vayron qilingan. Oq Örda xonlari uni 14-asr da tiklaganlar. Bu davrda masjid, madrasa, xonaqoh qurilgan. Amir Temur va temuriylar davrida muhim harbiy şahar, qal'a bölgan. Bu davrda Yevropadan Osiyoga boradigan yangi savdo yöli vujudga kelgan; u Volga sohillaridan Uraldagi Saroyçik şahri orqali Köhna Urganç, Ö. va Olmaliqqa borgan. Bu yöldan musulmon savdogarlari ham, yevropalik tijoratçilar ham foydalanişgan. Ö.dan köplab allomalar yetişib çiqqan; şahar obodligi, çiroyi bilan nom çiqargan. 16-asrdagi özaro içki nizolar paytida huvillab qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТРОР, Турарбанд, Тарбанд, Ўтрортепа — қадимий шаҳар харобаси (мил. ав. 1-аср — мил. 16-аср). Жанубий Қозоғистондаги Арис дарёсининг Сирдарёга қуйилиш жойида. Ў. 3 қисм (арк, шаҳристон, рабод)дан иборат бўлиб, буржлар билан мустаҳкамланган мудофаа девори ва хандақлар билан ўралган. Ў.дан кўчалар, ҳаммом, турар жой бинолари қолдиқлари, уйрўзғор, заргарлик буюмлари, камон ўқлари ва бошқалар топилган. Мўғуллар истилосига қадар Хоразмшоҳлар давлатининг савдо ва ҳунармандчилик шаҳарларидан бири бўлган. Ўтрормудофаасидан сўнг мўғуллар томонидан вайрон қилинган. Оқ Ўрда хонлари уни 14-аср да тиклаганлар. Бу даврда масжид, мадраса, хонақоҳ қурилган. Амир Темур ва темурийлар даврида муҳим ҳарбий шаҳар, қалъа бўлган. Бу даврда Европадан Осиёга борадиган янги савдо йўли вужудга келган; у Волга соҳилларидан Уралдаги Саройчик шаҳри орқали Кўҳна Урганч, Ў. ва Олмалиққа борган. Бу йўлдан мусулмон савдогарлари ҳам, европалик тижоратчилар ҳам фойдаланишган. Ў.дан кўплаб алломалар етишиб чиққан; шаҳар ободлиги, чиройи билан ном чиқарган. 16-асрдаги ўзаро ички низолар пайтида ҳувиллаб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.