Ovminzatov
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54-b. — ziyouz.com
Ovminzatov — Markaziy Qizilqumdagi past toğlardan biri. Navoiy viloyati hududida ğarbdan şarqqa 30 km çözilgan. Örtaça bal. 300—500 m, eng baland joyi 694 m (şarqiy qismida). Şimgarbiy qismidan gumbazsimon Şakitov tarmoği ajralib çiq-qan. O. tektonik jihatdan gorst- anti-klinal bölib, Turon plitasi poy-devorining yer yuziga çiqib qolgan qismidir. Uning baland joylari paleozoy davri metamorfik, otqindi va çökindi tog jinslari (slanets, kong-lomerat, qumtoş, granit, granodio-rit, diorit va b.)dan taşkil topgan. Yon bağirlarining quyi qismi va etaklarida bör, paleogen.neogen va törtlamçi davrlarga mansub çökindi toğ jinslari (kon-glomerat, qumtoş, gravelit, alevro-lit, gil, mergel, qumlar) tarqalgan. Çöl iqlimi şaro-itida bular nuraş jarayonlar ta'sirida kuçli yemirilgan elyuviy va delyuviy yotqiziqlari hosil qilgan.
O. asimmetrik tuzilişga ega. Şim. yon bagri tikroq, jan. yon bağri esa qiyaroq, quruq soylar va jarliklar bilan kesilgan. Quruq soylarning quyi qismlarida kiçik yoyilma konuslar vu-judga kelgan, ular bir-biri bilan tutaşib prolyuvial şleyflarni hosil qilgan. Şleyflar yuzasida har xil şakldagi qum uyumlari tarqalgan.
O.ning etaklarida qöngir-böz, qumli çöl tuproqlar tarqalgan. Ularda şuvoq, boyaliç, arpağon, saksovul, quruq soylar böylarida yulğun va b. ösadi. Hayvonlardan qöşoyoq, tulki, böri, yumronqoziq, kaltakesak, turli ilonlar va b. uçraydi. Toğ etaklaridagi yerlardan yaylov sifatida foydala-niladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОВМИНЗАТОВ — Марказий Қизилқумдаги паст тоғлардан бири. Навоий вилояти ҳудудида ғарбдан шарққа 30 км чўзилган. Ўртача бал. 300—500 м, энг баланд жойи 694 м (шарқий қисмида). Шимгарбий қисмидан гумбазсимон Шакитов тармоғи ажралиб чиқ-қан. О. тектоник жиҳатдан горст- анти-клиналь бўлиб, Турон плитаси пой-деворининг ер юзига чиқиб қолган қисмидир. Унинг баланд жойлари палеозой даври метаморфик, отқинди ва чўкинди тог жинслари (сланец, конг-ломерат, қумтош, гранит, гранодио-рит, диорит ва б.)дан ташкил топган. Ён бағирларининг қуйи қисми ва этакларида бўр, палеоген.неоген ва тўртламчи даврларга мансуб чўкинди тоғ жинслари (кон-гломерат, қумтош, гравелит, алевро-лит, гил, мергель, қумлар) тарқалган. Чўл иқлими шаро-итида булар нураш жараёнлар таъсирида кучли емирилган элювий ва делювий ётқизиқлари ҳосил қилган.
О. асимметрик тузилишга эга. Шим. ён багри тикроқ, жан. ён бағри эса қияроқ, қуруқ сойлар ва жарликлар билан кесилган. Қуруқ сойларнинг қуйи қисмларида кичик ёйилма конуслар ву-жудга келган, улар бир-бири билан туташиб пролювиал шлейфларни ҳосил қилган. Шлейфлар юзасида ҳар хил шаклдаги қум уюмлари тарқалган.
О.нинг этакларида қўнгир-бўз, қумли чўл тупроқлар тарқалган. Уларда шувоқ, боялич, арпағон, саксовул, қуруқ сойлар бўйларида юлғун ва б. ўсади. Ҳайвонлардан қўшоёқ, тулки, бўри, юмронқозиқ, калтакесак, турли илонлар ва б. учрайди. Тоғ этакларидаги ерлардан яйлов сифатида фойдала-нилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.