«Oyna»
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 76–77-b. — ziyouz.com
«Oyna» — özbek tilidagi tönğiç jurnal. 1-soni 1913 y. 20 avgda çiqqan. Jur. Samarqandda naşr qilingan, 2 tilda — özbek va fors tillarida çop etilgan. «O.» Turkiston jadidlarining rahnomasi — Mahmudxöja Behbudiy to-monidan asoslangan va uning muharrirligida faoliyat körsatgan. «O.» xususiy jur. bölib, 400—600 nusxada toşbosmada çop qilingan, muxlislar orasida obuna va çakana savdo yöli b-n tarqalgan. «O.» avvaliga haftada 1 marta 24 sahifada, keyinroq 15 kunda 1 marta 35 sahifada çiqarilgan. Materiallar «Bayoni hol», «Samarqand xabarlari», «Axbori jahon», «Reklama» nomli doimiy ruknlar ostida çop etilgan. «O.»ning bir qança xorijiy Şarq mamlakatlarida ham muxlislari bölgan.
«O.»ni çiqarişda M. Behbudiyga samarqandlik iqtidorli qalamkaşlar: Saidrizo Alizoda, Rojiy, Hoji Muinlar kömaklaşganlar. Jur.da çetdan maktab, madrasa muallimlari, elga tanilgan adiblar, ilm axllari hamkorlik qilganlar. M. Behbudiy noşirlik, muharrirlik vazifalarini ado etiş b-n birga, jur. ning qariyb har bir sonida dolzarb mavzulardagi sermazmun, sara maqolalar b-n körinib turgan. M. Behbudiy va uning jadid safdoşlari Turkistonning milliy va diniy za-minda taraqqiy etmoğini közlaganlar. Şu bois ölka taraqqiyotining jadidlar nazarda tutgan bu ikki asosiy yönalişiga daxldor muammolar «O.»ning ham diqqat markazida turgan.
Turkistondagi tub aholini zamonaviy ilmu urfondan, ma'rifatdan bahramand etiş maqsadida naşr qilingan. «O.» jur. asosiy diqqatni ölkadagi milliy ta'lim tizimini yangilaşga yönaltirgan. Jur. sahifalarida çop qilingan materiallarning aksariyati maorifga aloqador. Jur. jamoatçilik örtasida ham diniy, ham dunyoviy ilmlarni örgatuvçi yangi «usuli jadid» maktablarini taşviq qildi, bunday maktablar uçun darsliklar, bilimdon muallimlar tayyorlaş va-zifasini eslatib turdi, milliy özlikni anglaş muammolariga katta e'tibor berdi.
Vatanparvarlik, millatparvarlik ğoyalarini, betakror tarixiy madaniy merosimizni keng tarğib qiliş — «O.»ning muhim xususiyatidir. Bu fazilatni M. Behbudiy qalamiga mansub «Turkiston», «Samarqandda Şerdor madrasasi», «Uluğbek rasadxonasi», «Sart sözi majhuldir», «Sayohat xoti-ralari» va b. maqolalardan yaqqol his etiş mumkin. «O.» milliy tilga doir maqolalarida jamoatçilikni milliy tilni taraqqiy ettirişga, uning sofligini asraşga da'vat etib, «har millat öz tili ila faxr etar», deya uqtirgan.
«O.» 1915 y.ning 15 iyuniga qadar naşr qilingan. Jami 68 ta soni çiqqan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ОЙНА» — ўзбек тилидаги тўнғич журнал. 1-сони 1913 й. 20 авгда чиққан. Жур. Самарқандда нашр қилинган, 2 тилда — ўзбек ва форс тилларида чоп этилган. «О.» Туркистон жадидларининг раҳномаси — Маҳмудхўжа Беҳбудий то-монидан асосланган ва унинг муҳаррирлигида фаолият кўрсатган. «О.» хусусий жур. бўлиб, 400—600 нусхада тошбосмада чоп қилинган, мухлислар орасида обуна ва чакана савдо йўли б-н тарқалган. «О.» аввалига ҳафтада 1 марта 24 саҳифада, кейинроқ 15 кунда 1 марта 35 саҳифада чиқарилган. Материаллар «Баёни ҳол», «Самарқанд хабарлари», «Ахбори жаҳон», «Реклама» номли доимий рукнлар остида чоп этилган. «О.»нинг бир қанча хорижий Шарқ мамлакатларида ҳам мухлислари бўлган.
«О.»ни чиқаришда М. Беҳбудийга самарқандлик иқтидорли қаламкашлар: Саидризо Ализода, Рожий, Ҳожи Муинлар кўмаклашганлар. Жур.да четдан мактаб, мадраса муаллимлари, элга танилган адиблар, илм ахллари ҳамкорлик қилганлар. М. Беҳбудий ноширлик, муҳаррирлик вазифаларини адо этиш б-н бирга, жур. нинг қарийб ҳар бир сонида долзарб мавзулардаги сермазмун, сара мақолалар б-н кўриниб турган. М. Беҳбудий ва унинг жадид сафдошлари Туркистоннинг миллий ва диний за-минда тараққий этмоғини кўзлаганлар. Шу боис ўлка тараққиётининг жадидлар назарда тутган бу икки асосий йўналишига дахлдор муаммолар «О.»нинг ҳам диққат марказида турган.
Туркистондаги туб аҳолини замонавий илму урфондан, маърифатдан баҳраманд этиш мақсадида нашр қилинган. «О.» жур. асосий диққатни ўлкадаги миллий таълим тизимини янгилашга йўналтирган. Жур. саҳифаларида чоп қилинган материалларнинг аксарияти маорифга алоқадор. Жур. жамоатчилик ўртасида ҳам диний, ҳам дунёвий илмларни ўргатувчи янги «усули жадид» мактабларини ташвиқ қилди, бундай мактаблар учун дарсликлар, билимдон муаллимлар тайёрлаш ва-зифасини эслатиб турди, миллий ўзликни англаш муаммоларига катта эътибор берди.
Ватанпарварлик, миллатпарварлик ғояларини, бетакрор тарихий маданий меросимизни кенг тарғиб қилиш — «О.»нинг муҳим хусусиятидир. Бу фазилатни М. Беҳбудий қаламига мансуб «Туркистон», «Самарқандда Шердор мадрасаси», «Улуғбек расадхонаси», «Сарт сўзи мажҳулдир», «Саёҳат хоти-ралари» ва б. мақолалардан яққол ҳис этиш мумкин. «О.» миллий тилга доир мақолаларида жамоатчиликни миллий тилни тараққий эттиришга, унинг софлигини асрашга даъват этиб, «ҳар миллат ўз тили ила фахр этар», дея уқтирган.
«О.» 1915 й.нинг 15 июнига қадар нашр қилинган. Жами 68 та сони чиққан.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.