Oyoqsiz amfibiyalar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 50-b. — ziyouz.com
Oyoqsiz amfibiyalar (Apoda, Gymnopkiona) — suvda hamda quruqlikda yaşovçilar turkumi. Bitta çervyaga oilasi kiradi; 170 tur va 37 uruğga ajratiladi. Afrika, Osiyo va Amerikaning tropik mintaqalarida tar-kalgan. Uz. 38—100 sm. Gavdaning şakli va tuzilişi tuproqni kovlab hayot keçirişga moslaşgan. Gavdasi çuvalçangsimon, oyoqsiz, köndalang halqalarga bölingan. Terisi yalanğoç, köp miqdorda şilimşiq bezlar b-n qoplangan. Boşi tanasidan deyarli ajralmagan, közlari kuçsiz rivojlangan bölib, dumi kalta. Noğora pardasi va örta quloği bölmaydi, hid biliş va tuyğu organlari yaxşi rivojlangan. Köpçilik turlari nam tuproqlarda, daryo va köllar böyida, ayrim turlari suvda yaşaydi. Gavdasini ilonga öxşab egib harakatlanadi. Umurtqasiz hayvonlar b-n oziqlanadi. 5 tadan 30 tagaça tuxum qöyadi. Bir xillarining tuxumdonidan suvda metamorfoz orqali rivojlanadigan liçinkalar çiqadi. Boşqalarida liçinkaning rivojlanişi tuxum içida tugallanadi. Suvda yaşovçi turlari tirik tuğadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЁҚСИЗ АМФИБИЯЛАР (Apoda, Gymnopkiona) — сувда ҳамда қуруқликда яшовчилар туркуми. Битта червяга оиласи киради; 170 тур ва 37 уруғга ажратилади. Африка, Осиё ва Американинг тропик минтақаларида тар-калган. Уз. 38—100 см. Гавданинг шакли ва тузилиши тупроқни ковлаб ҳаёт кечиришга мослашган. Гавдаси чувалчангсимон, оёқсиз, кўндаланг ҳалқаларга бўлинган. Териси яланғоч, кўп миқдорда шилимшиқ безлар б-н қопланган. Боши танасидан деярли ажралмаган, кўзлари кучсиз ривожланган бўлиб, думи калта. Ноғора пардаси ва ўрта қулоғи бўлмайди, ҳид билиш ва туйғу органлари яхши ривожланган. Кўпчилик турлари нам тупроқларда, дарё ва кўллар бўйида, айрим турлари сувда яшайди. Гавдасини илонга ўхшаб эгиб ҳаракатланади. Умуртқасиз ҳайвонлар б-н озиқланади. 5 тадан 30 тагача тухум қўяди. Бир хилларининг тухумдонидан сувда метаморфоз орқали ривожланадиган личинкалар чиқади. Бошқаларида личинканинг ривожланиши тухум ичида тугалланади. Сувда яшовчи турлари тирик туғади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.