Özbekiston milliy boği
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 34–35-b. — ziyouz.com
Özbekiston milliy boği ÖZBEKISTON MILLIY BOĞI, Alişer Navoiy nomidagi Özbekiston milliy boği — Özbekistonda mamlakat miqyosidagi eng yirik madaniyat va istirohat boği. Toşkent şahrining markaziy qismida joylaşgan; maydoni 69 ga. 1991 yilda Alişer Navoiy tavalludining 550 yilligi tantanalari munosabati bilan Özbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov taşabbusi bilan bunyod etilgan. Toşkent şahrining yoşlari taşabbusi bilan haşar usulida qurilib işga tuşirilgan istirohat boği (1938) hamda boğ bilan Xalqlar Döstligi saroyi oraliğidagi hududda loyiha asosida me'moriy majmua yuzaga keltirildi. Majmua markazida favvorali aylana hovuz, amfiteatr şaklidagi tomoşabinlar joylari va sahna, kanallar ustidagi köpriklar va tepalikda örnatilgan Navoiy haykali, amfiteatrning ikki yonida Oliy Majlis va «Navröz» binolari joylaşgan. Milliy boğning yangi qismi şarqona «çorboğ» uslubida loyihalangan muntazam tartibli keng va şinam yölkalardan iborat mumtoz kompozitsiyaga ega. Hududdagi tabiiy pastibalandliklardan oqilona foydalanib sölim maskan, ajoyib manzara yaratilgan. Boğning muhim tarkibiy qismi Alişer Navoiy memorial majmuidir (me'morlar: V.Akopjanyan, D.Latipov; haykaltaroşlar: E.Aliyev, N.Bandzeladze, V.Degtyarov). Boğning tepalik qismidagi ayvon (rotonda) an'anaviy uslubda işlangan: ustunlarga örnatilgan feruza gumbaz, uning ostida Navoiyning mahobatli haykali qad kötargan; poygumbaz muqarnaslar bilan, gumbaz içi gançkorlik bilan bezatilib, şoirning tinçlik va ezgulikni madh etuvçi misralari bitilgan. Memorial majmuaga marmar zinalar orqali çiqiladi. Milliy boğ hududidagi yirik jamoat binolari — Xalqlar Döstligi saroyi, Oliy Majlis binosi, «Navröz» restorani, Abulqosim mad~ rasasi, aylana şaklidagi sahna va amfiteatr uyğunlikda yaxlit majmua hosil qiladi. Milliy boğdagi suv havzalari, boğdan oqib ötgan kanallar (2 ta çarxpalak örnatilgan), favvoralar, kökalamzorlar (terak, akatsiya, arça, qarağay, tut, çinor va boşqalar, maysazor va gulzorlar) xuşmanzara körinişga ega. Milliy boğ Toşkent şahrining eng gözal va sölim maskanlaridan bölib, şahar aholisi va mehmonlari dam olişi, hordiq çiqarişi uçun qulayliklar yaratilgan; boğda Navröz (2000 yildan) va Mustaqillik (2005 yildan) bayramlarining boş tantanalari hamda xalq sayillari ötkaziladi, turli madaniy-ma'rifiy tadbirlar uyuştiriladi. Milliy boğ 2005 yilda qayta ta'mirlanib, yana ham körkam qiyofaga kirdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗБЕКИСТОН МИЛЛИЙ БОҒИ, Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон миллий боғи — Ўзбекистонда мамлакат миқёсидаги энг йирик маданият ва истироҳат боғи. Тошкент шаҳрининг марказий қисмида жойлашган; майдони 69 га. 1991 йилда Алишер Навоий таваллудининг 550 йиллиги тантаналари муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримов ташаббуси билан бунёд этилган. Тошкент шаҳрининг ёшлари ташаббуси билан ҳашар усулида қурилиб ишга туширилган истироҳат боғи (1938) ҳамда боғ билан Халқлар Дўстлиги саройи оралиғидаги ҳудудда лойиҳа асосида меъморий мажмуа юзага келтирилди. Мажмуа марказида фавворали айлана ҳовуз, амфитеатр шаклидаги томошабинлар жойлари ва саҳна, каналлар устидаги кўприклар ва тепаликда ўрнатилган Навоий ҳайкали, амфитеатрнинг икки ёнида Олий Мажлис ва «Наврўз» бинолари жойлашган. Миллий боғнинг янги қисми шарқона «чорбоғ» услубида лойиҳаланган мунтазам тартибли кенг ва шинам йўлкалардан иборат мумтоз композицияга эга. Ҳудуддаги табиий пастибаландликлардан оқилона фойдаланиб сўлим маскан, ажойиб манзара яратилган. Боғнинг муҳим таркибий қисми Алишер Навоий мемориал мажмуидир (меъморлар: В.Акопжанян, Д.Латипов; ҳайкалтарошлар: Э.Алиев, Н.Бандзеладзе, В.Дегтяров). Боғнинг тепалик қисмидаги айвон (ротонда) анъанавий услубда ишланган: устунларга ўрнатилган феруза гумбаз, унинг остида Навоийнинг маҳобатли ҳайкали қад кўтарган; пойгумбаз муқарнаслар билан, гумбаз ичи ганчкорлик билан безатилиб, шоирнинг тинчлик ва эзгуликни мадҳ этувчи мисралари битилган. Мемориал мажмуага мармар зиналар орқали чиқилади. Миллий боғ ҳудудидаги йирик жамоат бинолари — Халқлар Дўстлиги саройи, Олий Мажлис биноси, «Наврўз» ресторани, Абулқосим мад~ расаси, айлана шаклидаги саҳна ва амфитеатр уйғунликда яхлит мажмуа ҳосил қилади. Миллий боғдаги сув ҳавзалари, боғдан оқиб ўтган каналлар (2 та чархпалак ўрнатилган), фавворалар, кўкаламзорлар (терак, акация, арча, қарағай, тут, чинор ва бошқалар, майсазор ва гулзорлар) хушманзара кўринишга эга. Миллий боғ Тошкент шаҳрининг энг гўзал ва сўлим масканларидан бўлиб, шаҳар аҳолиси ва меҳмонлари дам олиши, ҳордиқ чиқариши учун қулайликлар яратилган; боғда Наврўз (2000 йилдан) ва Мустақиллик (2005 йилдан) байрамларининг бош тантаналари ҳамда халқ сайиллари ўтказилади, турли маданий-маърифий тадбирлар уюштирилади. Миллий боғ 2005 йилда қайта таъмирланиб, яна ҳам кўркам қиёфага кирди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.