Özbekiston milliy ensiklopediyasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 41–42-b. — ziyouz.com
Özbekiston milliy ensiklopediyasi (ÖzME) Özbekiston Respublikasining birinçi universal milliy ensiklopediyasi. Toşkentda «Uzbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti tomonidan naşr etiladi. 1996 yil 4 sentyabrda Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi «Özbekiston Respublikasi Qomusini naşr etiş töğrisida» qaror qabul qildi. Şu qaror asosida universal ensiklopediyaning soha sözliklarini tuzişga kirişildi, mezonlar işlab çiqildi. Vazirlar Mahkamasining 1997 yil 20 martda «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyotini taşkil etiş töğrisida»gi 154qarori qabul qilingaç, bu işni amalga oşiriş uçun barça şartşaroitlar yuzaga keldi. Qarorda 12 jildli universal ÖzMEning ilmiynazariy va ğoyaviy-siyosiy yönalişi belgilab berildi. Şu qaror asosida «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti tuzildi. ÖzMEning mazmun va mundarijasini belgilaşda jahon qomusçiligi an'analaridan va mamlakatimizda orttirilgan ijobiy tajribalardan foydalanildi (ÖzME maqsadi va vazifalari uning 1jildi muqaddimasida bayon qilingan).
ÖzMEning umumiy hajmi 1600 naşriyothisob taboğini taşkil etib, qariyb 50 ming maqolani öz içiga oladi. ÖzMEda tasdiqlangan yönaliş (konsepsiya)ga köra, ensiklopediyada Özbekiston Respublikasi haqida materiallar bilan birgalikda umumbaşariy ma'lumotlar ham beriladi; ijtimoiy (60%) va tabiiy (40%) fanlar mutanosibligi saqlanadi. Hamma universal ensiklopediyalarda bölgani kabi, unga barça zamonlar va xalklarga mansub maşhur şaxslar, kaşfiyotçilar, sayyohlar, fan, texnika, adabiyot va san'at namoyandalari, taniqli davlat va siyosat arboblari töğrisida maqolalar kirgan (bu borada tegişli mezon işlab çiqilgan).
ÖzMEning asosiy ilmiy tayançi — Boş tahrir hay'atidir. Uning röyxati yuqoridagi sönggi qaror bilan tasdiqlangan. Bundan taşqari, fan sohalari böyiça 160 dan ziyod kişini birlaştirgan 23 ta ilmiymaslahat kenkiii ham tuzilgan. Ularning röyxati VII1 bir jild sarvaraği va uning orqasi |l berib boriladi.
ÖzM»)ning 1jildi 2000 yilda naşrdan çiqdi. Mazkur jild Özbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning «Özbekiston milliy ensiklopediyasi öquvçilariga» yöllagan tabrigi bilan boşlangan. Ensiklopediyaning umumalifbo harfidagi sönggi 11jildining naşri 2005 yilda yakunlanadi. Ayni vaqtda Özbekiston Respublikasiga bağişlangan maxsus jildi (12jild) ham naşr etiladi.
ÖzMEning har bir jildida 125— 130 naşriyothisob taboğida material beriladi; 800—1200 atrofida bezaklar: rangli va oqqora suratlar, xaritalar örin oladi; 800 dan ziyod mualliflar, taqrizçilar qatnaşadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗБЕКИСТОН МИЛЛИЙ ЭНЦИКЛОПЕДИЯСИ (ЎзМЭ) Ўзбекистон Республикасининг биринчи универсал миллий энциклопедияси. Тошкентда «Узбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти томонидан нашр этилади. 1996 йил 4 сентябрда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси «Ўзбекистон Республикаси Қомусини нашр этиш тўғрисида» қарор қабул қилди. Шу қарор асосида универсал энциклопедиянинг соҳа сўзликларини тузишга киришилди, мезонлар ишлаб чиқилди. Вазирлар Маҳкамасининг 1997 йил 20 мартда «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриётини ташкил этиш тўғрисида»ги 154қарори қабул қилингач, бу ишни амалга ошириш учун барча шартшароитлар юзага келди. Қарорда 12 жилдли универсал ЎзМЭнинг илмийназарий ва ғоявий-сиёсий йўналиши белгилаб берилди. Шу қарор асосида «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти тузилди. ЎзМЭнинг мазмун ва мундарижасини белгилашда жаҳон қомусчилиги анъаналаридан ва мамлакатимизда орттирилган ижобий тажрибалардан фойдаланилди (ЎзМЭ мақсади ва вазифалари унинг 1жилди муқаддимасида баён қилинган).
ЎзМЭнинг умумий ҳажми 1600 нашриётҳисоб табоғини ташкил этиб, қарийб 50 минг мақолани ўз ичига олади. ЎзМЭда тасдиқланган йўналиш (концепция)га кўра, энциклопедияда Ўзбекистон Республикаси ҳақида материаллар билан биргаликда умумбашарий маълумотлар ҳам берилади; ижтимоий (60%) ва табиий (40%) фанлар мутаносиблиги сақланади. Ҳамма универсал энциклопедияларда бўлгани каби, унга барча замонлар ва халкларга мансуб машҳур шахслар, кашфиётчилар, сайёҳлар, фан, техника, адабиёт ва санъат намояндалари, таниқли давлат ва сиёсат арбоблари тўғрисида мақолалар кирган (бу борада тегишли мезон ишлаб чиқилган).
ЎзМЭнинг асосий илмий таянчи — Бош таҳрир ҳайъатидир. Унинг рўйхати юқоридаги сўнгги қарор билан тасдиқланган. Бундан ташқари, фан соҳалари бўйича 160 дан зиёд кишини бирлаштирган 23 та илмиймаслаҳат кенкиии ҳам тузилган. Уларнинг рўйхати VII1 бир жилд сарварағи ва унинг орқаси |л бериб борилади.
ЎзМ»)нинг 1жилди 2000 йилда нашрдан чиқди. Мазкур жилд Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримовнинг «Ўзбекистон миллий энциклопедияси ўқувчиларига» йўллаган табриги билан бошланган. Энциклопедиянинг умумалифбо ҳарфидаги сўнгги 11жилдининг нашри 2005 йилда якунланади. Айни вақтда Ўзбекистон Республикасига бағишланган махсус жилди (12жилд) ҳам нашр этилади.
ЎзМЭнинг ҳар бир жилдида 125— 130 нашриётҳисоб табоғида материал берилади; 800—1200 атрофида безаклар: рангли ва оққора суратлар, хариталар ўрин олади; 800 дан зиёд муаллифлар, тақризчилар қатнашади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.