Özbekiston musulmonlari idorasi

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 43–44-b. — ziyouz.com

Özbekiston musulmonlari idorasi — Özbekiston musulmonlariga rahbarlik qiluvçi diniy taşkilot. 1943 yil 20 oktyabrda Toşkentda bölib ötgan Örta Osiyo va Qozoğiston musulmonlari qurultoyida ta'sis etilgan. Toşkentdagi Baroqxon madrasasida joylaşgan. Bu taşkilot 1992 yildan Movarounnahr musulmonlari idorasi, deb yuritilgan, 1996 yildan hoz. nomi bilan ataladi. U davlatdan ajralgan mustaqil taşkilot sifatida faoliyat yuritadi. Idora Özbekistondagi musulmonlar örtasida diniy işlarni boşqarib turadi, fatvolar beradi, masjidlarga imom-xatiblar tayinlaydi, diniy xodimlar tayyorlaydi. Moddiy jihatdan musulmonlardan masjidlarga tuşadigan xayr-ehson, yordamçi xöjaliklar va boşqalar hisobiga ta'minlanadi. Idora rahbar organi — Oliy hay'at. Uning raisi muftiy hisoblanadi. Idoraning huquqşunoslik, xalqaro aloqalar, ta'lim va kadrlar tayyorlaş, masjidlar va fatvo bölimlari bor. Toşkentdagi Imom Buxoriy nomidagi islom in-tida (1971) va önta örta maxsus islom bilim yurti (şulardan 2 tasi xotin-qizlar bilim yurti)da kadrlar yetiştiriladi. Idora muassisligida «Hidoyat» jur. va «Islom nuri» gaz. naşr etiladi. Idora tasarrufidagi «Movarounnahr» naşriyoti diniy adabiyotlar, diniy taqvim va boşqalarni çop etadi. Musulmonlar idorasi xorijiy mamlakatlardagi köpgina diniy taşkilotlar bilan aloqa qiladi. Har yili 3,5—4 ming kişining haj safarini uyuştirişda faol iştirok etadi. Idora öz faoliyatida Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, «Vijdon erkinligi va diniy taşkilotlar töğrisida»gi qonunga rioya qiladi.

Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Din sohasidagi ma'naviy-ma'rifiy, ta'lim işlarini va faoliyatini yanada takomillaştirişda ijtimoiy kömak va imtiyozlar beriş töğrisida»gi 2003 yil 22 avg.dagi 364-son qaroriga asosan idora qoşida maxsus jamğarma taşkil etildi. U islom dinining asl insonparvarlik mohiyatini asraş, xalqimiz, ayniqsa, yoşlarimizni diniy aqidaparastlik va ekstremizm xataridan himoya qiliş, mamlakatimizda ijtimoiyma'naviy muhitni yanada soğlomlaştiriş hamda din sohasidagi ma'naviyma'rifiy va ta'lim işlarini yanada takomillaştirişga xizmat qiladi.

Idoraga turli yillarda Eşon Boboxon Abdumajidxon öğli (1943— 1957), Ziyovuddinxon Boboxonov (1957—1982), Şamsuddinxon Boboxonov (1982—1989), Muhammadsodiq Muhammadyusuf (1989— 1993), Muxtorjon Abdullayev (1993— 1997) raislik qilgan. Abduraşid qori Bahromov 1997 yildan raisdir.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЎЗБЕКИСТОН МУСУЛМОНЛАРИ ИДОРАСИ — Ўзбекистон мусулмонларига раҳбарлик қилувчи диний ташкилот. 1943 йил 20 октябрда Тошкентда бўлиб ўтган Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари қурултойида таъсис этилган. Тошкентдаги Бароқхон мадрасасида жойлашган. Бу ташкилот 1992 йилдан Мовароуннаҳр мусулмонлари идораси, деб юритилган, 1996 йилдан ҳоз. номи билан аталади. У давлатдан ажралган мустақил ташкилот сифатида фаолият юритади. Идора Ўзбекистондаги мусулмонлар ўртасида диний ишларни бошқариб туради, фатволар беради, масжидларга имом-хатиблар тайинлайди, диний ходимлар тайёрлайди. Моддий жиҳатдан мусулмонлардан масжидларга тушадиган хайр-эҳсон, ёрдамчи хўжаликлар ва бошқалар ҳисобига таъминланади. Идора раҳбар органи — Олий ҳайъат. Унинг раиси муфтий ҳисобланади. Идоранинг ҳуқуқшунослик, халқаро алоқалар, таълим ва кадрлар тайёрлаш, масжидлар ва фатво бўлимлари бор. Тошкентдаги Имом Бухорий номидаги ислом ин-тида (1971) ва ўнта ўрта махсус ислом билим юрти (шулардан 2 таси хотин-қизлар билим юрти)да кадрлар етиштирилади. Идора муассислигида «Ҳидоят» жур. ва «Ислом нури» газ. нашр этилади. Идора тасарруфидаги «Мовароуннаҳр» нашриёти диний адабиётлар, диний тақвим ва бошқаларни чоп этади. Мусулмонлар идораси хорижий мамлакатлардаги кўпгина диний ташкилотлар билан алоқа қилади. Ҳар йили 3,5—4 минг кишининг ҳаж сафарини уюштиришда фаол иштирок этади. Идора ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси, «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги қонунга риоя қилади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Дин соҳасидаги маънавий-маърифий, таълим ишларини ва фаолиятини янада такомиллаштиришда ижтимоий кўмак ва имтиёзлар бериш тўғрисида»ги 2003 йил 22 авг.даги 364-сон қарорига асосан идора қошида махсус жамғарма ташкил этилди. У ислом динининг асл инсонпарварлик моҳиятини асраш, халқимиз, айниқса, ёшларимизни диний ақидапарастлик ва экстремизм хатаридан ҳимоя қилиш, мамлакатимизда ижтимоиймаънавий муҳитни янада соғломлаштириш ҳамда дин соҳасидаги маънавиймаърифий ва таълим ишларини янада такомиллаштиришга хизмат қилади.

Идорага турли йилларда Эшон Бобохон Абдумажидхон ўғли (1943— 1957), Зиёвуддинхон Бобохонов (1957—1982), Шамсуддинхон Бобохонов (1982—1989), Муҳаммадсодиқ Муҳаммадюсуф (1989— 1993), Мухторжон Абдуллаев (1993— 1997) раислик қилган. Абдурашид қори Баҳромов 1997 йилдан раисдир.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.