Özbekiston qişloq xöjaligi ilmiy-işlab çiqariş markazi

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 97–98-b. — ziyouz.com

Özbekiston qişloq xöjaligi ilmiy-işlab çiqariş markazi ÖZBEKISTON QIŞLOQ XÖJALIGI ILMIY-IŞLAB ÇIQARIŞ MARKAZI, Özbekiston Respublikasi Qişloq va suv xöjaligi vazirligi huzuridagi Özbekiston qişloq xöjaligi ilmiyişlab çiqariş markazi — Özbekiston Respublikasida q.x., suv hamda örmon xöjaligi böyiça ilmiy tekşiriş işlari olib boradigan oliy ilmiy muassasa. 1997y. 12 martda Özbekiston Qişloq xöjaligi Fanlari Akademiyasi (1991) negizida ÖzR Vazirlar Mahkamasi huzurida taşkil etilgan. 1997 yil 3 noyabrda ÖzR Qişloq va suv xöjaligi vazirligi tasarrufiga ötkazilgan. Boşqaruvi Toşkent şahrida. Tarkibida 17 ilmiy tekşiriş muassasasi, jumladan, paxtaçilik; ğöza seleksiyasi va uruğçiligi; qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş va elektrlaştiriş; ösimlikşunoslik; suğoriladigan yerlarda ğalla va dukkakli ösimliklar; ösimliklarni himoya qiliş; veterinariya; çorvaçilik; qoraqölçilik va çöl ekologiyasi; şoliçilik; boğdorçilik, uzumçilik va vinoçilik; sabzavot, poliz ekinlari va kartoşkaçilik; bozor islohotlari ilmiy tekşiriş institutlari, lub tolali ekinlar tajriba st-yasi; Qoraqalpoğiston dehqonçilik instituti bor; Respublikaning viloyatlarida markazning bölimlari tuzilgan. Markazning ilmiy işlari uçun Qoraqalpoğiston Respublikasi va barça viloyatlarda turli toifadagi 45 xöjalik birkitilgan bölib, ularning umumiy ekin maydoni 104 ming ga dan ortiq, şundan 6 ming ga boğ va uzumzor, 41 ming ga suğoriladigan yerlarda ilmiy tekşiriş işlari olib boriladi (2005). Markaz Özbekiston va jahon fani hamda amaliyotining ilğor yutuqlaridan foydalangan holda respublika agrosanoat majmuining eng muhim muammolari böyiça i.t.larni taşkil etadi, ularning natijalarini q.x. işlab çiqarişiga joriy etadi; davlat boşqaruvi organlari bilan hamkorlikda dehqonçilikda hosildorlik, çorvaçilikda mahsuldorlikni oşiriş, q.x.ni intensivlaş, ekinlarning yangi serhosil navlarini yaratiş va r-nlaştiriş, zamonaviy texnologiyalarning ilmiy asoslangan tizimi dasturlarini tayyorlaydi; yaratilgan ilmiy va texnik işlanmalarning dehqonçilik, çorvaçilik, irrigatsiya, melioratsiya, örmon xöjaligiga joriy etilişi ustidan mualliflik nazoratini amalga oşiradi; q.x.ni taşkil etiş va yuritişning jahon tajribasini örganadi; xalqaro va xorijdagi yetakçi ilmiy tekşiriş markazlari bilan hamkorlikni rivojlantiradi; öz tasarrufidagi ilmiy xodimlarning çet ellarda va ilmiy muassasalarda malaka oşirişini taşkil etadi; yuqori malakali ilmiy kadrlar (fan drlari, fan nomzodlari) tayyorlaydi.

Markazda ilmiytexnika kengaşi va Rayosat taşkil etilgan. Markaz huzurida falsafa va çet tillar kafedrasi, aspirantura bölimi, markaziy ilmiy kutubxona bor. Markazning ilmiy tekşiriş muassasalarida 1200 ga yaqin ilmiy xodim, jumladan, 68 fan d-ri va 521 fan nomzodi işladi (2005). Markaz jahondagi q.x. yönalişidagi Xalqaro qişloq xöjaligi ilmiy markazi (IKARDA), Xalqaro şoliçilik (IRRI), Xalqaro kartoşka tadqiqotlari (SIP), Xalqaro suv xöjaligi (IVMI), Xalqaro makkajöxorikorlik (SIMMIT), Xalqaro genetik manbalar (IPGRI) va boşqalar markazlar, Yaponiya, AQŞ, Koreya, Hindiston q.x. tadqiqotlari agentliklari bilan ilmiy aloqalar örnatgan.

Abduşukur Xonazarov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЎЗБЕКИСТОН ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ИЛМИЙ-ИШЛАБ ЧИҚАРИШ МАРКАЗИ, Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги илмийишлаб чиқариш маркази — Ўзбекистон Республикасида қ.х., сув ҳамда ўрмон хўжалиги бўйича илмий текшириш ишлари олиб борадиган олий илмий муассаса. 1997й. 12 мартда Ўзбекистон Қишлоқ хўжалиги Фанлари Академияси (1991) негизида ЎзР Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида ташкил этилган. 1997 йил 3 ноябрда ЎзР Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги тасарруфига ўтказилган. Бошқаруви Тошкент шаҳрида. Таркибида 17 илмий текшириш муассасаси, жумладан, пахтачилик; ғўза селекцияси ва уруғчилиги; қишлоқ хўжалигини механизациялаш ва электрлаштириш; ўсимликшунослик; суғориладиган ерларда ғалла ва дуккакли ўсимликлар; ўсимликларни ҳимоя қилиш; ветеринария; чорвачилик; қорақўлчилик ва чўл экологияси; шоличилик; боғдорчилик, узумчилик ва виночилик; сабзавот, полиз экинлари ва картошкачилик; бозор ислоҳотлари илмий текшириш институтлари, луб толали экинлар тажриба ст-яси; Қорақалпоғистон деҳқончилик институти бор; Республиканинг вилоятларида марказнинг бўлимлари тузилган. Марказнинг илмий ишлари учун Қорақалпоғистон Республикаси ва барча вилоятларда турли тоифадаги 45 хўжалик биркитилган бўлиб, уларнинг умумий экин майдони 104 минг га дан ортиқ, шундан 6 минг га боғ ва узумзор, 41 минг га суғориладиган ерларда илмий текшириш ишлари олиб борилади (2005). Марказ Ўзбекистон ва жаҳон фани ҳамда амалиётининг илғор ютуқларидан фойдаланган ҳолда республика агросаноат мажмуининг энг муҳим муаммолари бўйича и.т.ларни ташкил этади, уларнинг натижаларини қ.х. ишлаб чиқаришига жорий этади; давлат бошқаруви органлари билан ҳамкорликда деҳқончиликда ҳосилдорлик, чорвачиликда маҳсулдорликни ошириш, қ.х.ни интенсивлаш, экинларнинг янги серҳосил навларини яратиш ва р-нлаштириш, замонавий технологияларнинг илмий асосланган тизими дастурларини тайёрлайди; яратилган илмий ва техник ишланмаларнинг деҳқончилик, чорвачилик, ирригация, мелиорация, ўрмон хўжалигига жорий этилиши устидан муаллифлик назоратини амалга оширади; қ.х.ни ташкил этиш ва юритишнинг жаҳон тажрибасини ўрганади; халқаро ва хориждаги етакчи илмий текшириш марказлари билан ҳамкорликни ривожлантиради; ўз тасарруфидаги илмий ходимларнинг чет элларда ва илмий муассасаларда малака оширишини ташкил этади; юқори малакали илмий кадрлар (фан дрлари, фан номзодлари) тайёрлайди.

Марказда илмийтехника кенгаши ва Раёсат ташкил этилган. Марказ ҳузурида фалсафа ва чет тиллар кафедраси, аспирантура бўлими, марказий илмий кутубхона бор. Марказнинг илмий текшириш муассасаларида 1200 га яқин илмий ходим, жумладан, 68 фан д-ри ва 521 фан номзоди ишлади (2005). Марказ жаҳондаги қ.х. йўналишидаги Халқаро қишлоқ хўжалиги илмий маркази (ИКАРДА), Халқаро шоличилик (ИРРИ), Халқаро картошка тадқиқотлари (СИП), Халқаро сув хўжалиги (ИВМИ), Халқаро маккажўхорикорлик (СИММИТ), Халқаро генетик манбалар (ИПГРИ) ва бошқалар марказлар, Япония, АҚШ, Корея, Ҳиндистон қ.х. тадқиқотлари агентликлари билан илмий алоқалар ўрнатган.

Абдушукур Хоназаров.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.