Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 46–47-b. — ziyouz.com
Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi — prokuratura organlarining yagona markazlaştirilgan tizimi. Özbekiston Respublikasi Boş prokurori rahbarlik qiladi. Özbekiston Respublikasi Prezidentining «Özbekiston Respublikasi prokuratura organlari töğrisida» 1992 yil 8 yanv. farmoni asosida ittifoq qaramoğidagi Özbekiston SSR prokuraturasi Özbekiston Respublikasi prokuraturasiga aylantirilişi tartibida taşkil etilgan.
Özbekiston prokuratura organlarini taşkil etiş va ularning faoliyat yuritiş tartibi, şuningdek, vakolatlari Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida (118—120-moddalar), «Prokuratura töğrisida»gi Özbekiston Respublikasining qonuni (1992 yil 9 dek.) da belgilab berilgan. «Prokuratura töğrisida»gi qonunning yangi tahriri (2001 yil 29 avg.) asosida Özbekiston Respublikasi prokuraturasi Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasiga aylantirilgan.
Özbekiston Respublikasi prokuratura organlarining tizimini Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi, Qoraqalpoğiston Respublikasi prokuraturasi, viloyatlar va Toşkent şahri prokuraturalari, tumanlar va şaharlar prokuraturalari, viloyat prokuraturalariga tenglaştirilgan Özbekiston Respublikasi Harbiy prokuraturasi, Özbekiston Respublikasi Transport prokuraturasi, tuman prokuraturalariga tenglaştirilgan harbiy okruglar, hududiy harbiy, transport va ixtisoslaştirilgan prokuraturalar taşkil etadi. Boş prokuratura huzurida Soliq va valyutaga oid jinoyatlarga qarşi kuraşiş departamenti va uning joylardagi bölinmalari faoliyat körsatadi.
Özbekiston Respublikasi prokuraturasi organlarining asosiy vazifalari qonun ustuvorligini ta'minlaş, qonuniylikni mustahkamlaş, fuqarolarning huquq hamda erkinliyutarini, jamiyat va davlatning qonun bilan qöriqlanadigan manfaatlarini, Özbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy tuzumini himoya qiliş, huquqbuzarliklarning oldini oliş va profilaktika qilişdan iborat. Özbekiston Respublikasi Boş prokurori Özbekiston Respublikasi Prezidenti va Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi oldida hisobdordir. Boş prokuror, Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga köra, qonunçilik taşabbusi huquqiga ega. Boş prokuraturada Özbekiston Respublikasi Boş prokurori (rais), uning 1-örinbosari, örinbosarlari, Qoraqalpoğiston Respublikasi prokurori, prokuratura organlarining boşqa xodimlaridan iborat tarkibda hay'at tuziladi. Hay'atning tarkibi Özbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Özbekiston Respublikasi Boş prokurori va uning örinbosarlarini Özbekiston Respublikasi Prezidenti tayinlaydi va ularni lavozimidan ozod qiladi, keyinçalik bu masalalarni Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tasdiğiga kiritadi. Quyi prokurorlarni lavozimiga Özbekiston Respublikasi Boş prokurori tayinlaydi va böşatadi. Qoraqalpoğiston Respublikasi prokurori Özbekiston Respublikasi Boş prokurori bilan kelişilgan holda Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi tomonidan lavozimga tayinlanadi hamda lavozimdan ozod etiladi. Özbekiston Respublikasi Oliy Kengaşining 1992 yil 9 dek. qarori bilan tasdiqlangan Nizomga qöra, prokuratura xodimlariga maxsus unvonlar ta'sis etilgan. Haqiqiy hamda 1, 2 va 3darajali Davlat adliya maslahatçisi unvonlari Özbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan beriladi. Turli darajadagi adliya maslahatçisi va yurist unvonlarini xodimning işçanlik va şaxsiy fazilatlarini hisobga olib, egallab turgan lavozimiga muvofiq, Özbekiston Respublikasi Boş prokurori beradi.
Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasining «Qonun himoyasida» jur. (1996 yil apr.dan) va «Huquq» gaz. (1997 yil 27 avg.dan) naşr etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ БОШ ПРОКУРАТУРАСИ — прокуратура органларининг ягона марказлаштирилган тизими. Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори раҳбарлик қилади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси прокуратура органлари тўғрисида» 1992 йил 8 янв. фармони асосида иттифоқ қарамоғидаги Ўзбекистон ССР прокуратураси Ўзбекистон Республикаси прокуратурасига айлантирилиши тартибида ташкил этилган.
Ўзбекистон прокуратура органларини ташкил этиш ва уларнинг фаолият юритиш тартиби, шунингдек, ваколатлари Ўзбекистон Республикасининг Конституциясида (118—120-моддалар), «Прокуратура тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг қонуни (1992 йил 9 дек.) да белгилаб берилган. «Прокуратура тўғрисида»ги қонуннинг янги таҳрири (2001 йил 29 авг.) асосида Ўзбекистон Республикаси прокуратураси Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасига айлантирилган.
Ўзбекистон Республикаси прокуратура органларининг тизимини Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, Қорақалпоғистон Республикаси прокуратураси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри прокуратуралари, туманлар ва шаҳарлар прокуратуралари, вилоят прокуратураларига тенглаштирилган Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокуратураси, Ўзбекистон Республикаси Транспорт прокуратураси, туман прокуратураларига тенглаштирилган ҳарбий округлар, ҳудудий ҳарбий, транспорт ва ихтисослаштирилган прокуратуралар ташкил этади. Бош прокуратура ҳузурида Солиқ ва валютага оид жиноятларга қарши курашиш департаменти ва унинг жойлардаги бўлинмалари фаолият кўрсатади.
Ўзбекистон Республикаси прокуратураси органларининг асосий вазифалари қонун устуворлигини таъминлаш, қонунийликни мустаҳкамлаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ҳамда эркинлиютарини, жамият ва давлатнинг қонун билан қўриқланадиган манфаатларини, Ўзбекистон Республикаси конституциявий тузумини ҳимоя қилиш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва профилактика қилишдан иборат. Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси олдида ҳисобдордир. Бош прокурор, Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига кўра, қонунчилик ташаббуси ҳуқуқига эга. Бош прокуратурада Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори (раис), унинг 1-ўринбосари, ўринбосарлари, Қорақалпоғистон Республикаси прокурори, прокуратура органларининг бошқа ходимларидан иборат таркибда ҳайъат тузилади. Ҳайъатнинг таркиби Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланади. Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори ва унинг ўринбосарларини Ўзбекистон Республикаси Президенти тайинлайди ва уларни лавозимидан озод қилади, кейинчалик бу масалаларни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати тасдиғига киритади. Қуйи прокурорларни лавозимига Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори тайинлайди ва бўшатади. Қорақалпоғистон Республикаси прокурори Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори билан келишилган ҳолда Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси томонидан лавозимга тайинланади ҳамда лавозимдан озод этилади. Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1992 йил 9 дек. қарори билан тасдиқланган Низомга қўра, прокуратура ходимларига махсус унвонлар таъсис этилган. Ҳақиқий ҳамда 1, 2 ва 3даражали Давлат адлия маслаҳатчиси унвонлари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан берилади. Турли даражадаги адлия маслаҳатчиси ва юрист унвонларини ходимнинг ишчанлик ва шахсий фазилатларини ҳисобга олиб, эгаллаб турган лавозимига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори беради.
Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг «Қонун ҳимоясида» жур. (1996 йил апр.дан) ва «Ҳуқуқ» газ. (1997 йил 27 авг.дан) нашр этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.