Özbekiston Respublikasi Qurolli Kuçlari Markaziy muzeyi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67–68-b. — ziyouz.com
Özbekiston Respublikasi Qurolli Kuçlari Markaziy muzeyi — Özbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligiga qaraşli muassasalardan biri. 1965 yilda Markaziy ofitserlar uyi qoşida Turkiston harbiy okrugi jangovarlik şuhrati muzeyi sifatida taşkil etilgan. 1975 yil 7 mayda hoz. binosiga köçgan. Umumiy mayd. 3 ming kv. m dan ortiq . Eksponatlari 10 mingdan ziyod. Muzeyning asosiy iş faoliyati ekspozitsiyalar (buyumaşyolar, hujjatlar, jangovar mukofotlar va qurolyaroğlar) orqali yoşlar va harbiy xizmatçilarni harbiy vatanparvarlik, ona yurtga muhabbat va sadoqat ruhida tarbiyalaşga qaratilgan.
Muzey binosi «Jasorat» nomli boğda joylaşgan. Bino oldida qölida qurol uşlagan askar haykali qöyilib, unda «Vatan himoyaçisiga» yozuvi bor. Haykal atrofida 2-jahon uruşida Qahramon unvoniga sazovor bölgan 338 özbekistonlik jangçilarning, 53 ta Şuhrat ordeni nişondorlari va «Özbekiston Qahramoni» unvonini olgan vatandoşlarimiz nomlari marmarga öyib yozilgan. Boğ xiyoboni böylab 2-jahon uruşi davridagi va jangovar zamonaviy, haqiqiy texnika (MIG21 samolyoti, «Katyuşa» JM13 maşinasi, tanklar, puşkalar, gaubitsalar) qöyilgan. Razvedkaçilar, desantlar, havo hujumidan mudofaa jangçilari, dengizçilar, uçuvçilar, artilleriyaçilar, tankçilar, piyoda askarlar, çegaraçilar, harbiy tibbiyot xodimlari, aloqaçilar va sapyorlar byustlari örnatilgan. Harbiy xizmatga çaqirilganlar boğda qasamyod qilişadi.
Bino 3 qavatdan iborat bölib, ekspozitsiyalar 3 harbiy tarixiy davrga bölib yoritilgan. 1-davr «Temuriylar davridagi harbiy san'at (14—15-asrlar)» ga bağişlangan. Amir Temur harbiy sarkarda sifatidagi köp qirrali faoliyati yoritib berilgan. Zal ekspozitsiyalari asosini «Amir Temurning Töxtamişxonga qarşi uçinçi harbiy yurişi» batal dioramasi (ölçami — 12,5x3,5, mualliflari Alişer Ergaşev, Mahmud Samiqov va Muxtor Zoirovlar) taşkil etadi. Şu bilan bir qatorda «Amir Temur ot ustida» portreti (muallif R.Ziyodillayev), qurolyaroğlar namunalari, bayroqlar, «Amir Temur davlati xaritasi», noğoralar va h.k. örin olgan. 1qavatda körgazma va kino zallari joylaşgan.
2-davr faşizmga qarşi kuraş (1941—45 yillar) yillarida özbek xalqining qahramonligiga bagişlangan. Har bir körgazmada u yoki bu jangda qatnaşgan özbekistonlik askarlarni şaxsiy buyumlari, jangovar mukofotlari, hujjatlari va h.k. qöyilgan. Vatandoşlarimizning mehnat frontidagi faoliyati keng yoritilgan. Eksponatlar orasidan faşistlar Germaniyasidan tortib olingan öljalar (faşistlar Germaniyasi harbiy mukofotlari, öt oçiş qurollari), qurolaslahalar, harbiy maşina, tank va samolyotlarning maketlari joy olgan. Zal ekspozitsiyalari xronologik xarakterga ega bölib, Brest qal'asi uçun bölgan janglardan tortib to Berlingaça bölgan janglarni özida yoritgan hamda töliq ma'lumot berilgan.
3-davr «Mustaqil Özbekiston himoyasida» deb nomlanadi. ÖzR Qurolli Kuçlari taşkil topişi tarixi, uning qonuniy asoslari, Qurolli Kuçlarimiz qöşinlari tarkibi, harbiy hududiy bölinmalar — harbiy okruglar, ulardagi qism va qöşilmalarning jangovar tayyorgarligi, oliy harbiy bilim yurtlarida, serjantlar tayyorlaş maktablarida harbiy kadrlarni tayyorlaş, şu bilan bir qatorda milliy armiyamizning xalqaro harbiy hamkorligi, tarbiyaviy, madaniy-ma'rifiy, sport hamda harbiy ommaviy axborot vositalari faoliyati keng yoritilgan. Muzey armiya faoliyatini yoritişda respublikamiz muzeylari orasida öziga xos ilmiy markazga aylangan. Muzey qoşida uruş va Qurolli Kuçlar faxriylarining kengaşi tuzilgan.
Dilorom Rahimova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРОЛЛИ КУЧЛАРИ МАРКАЗИЙ МУЗЕЙИ — Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигига қарашли муассасалардан бири. 1965 йилда Марказий офицерлар уйи қошида Туркистон ҳарбий округи жанговарлик шуҳрати музейи сифатида ташкил этилган. 1975 йил 7 майда ҳоз. биносига кўчган. Умумий майд. 3 минг кв. м дан ортиқ . Экспонатлари 10 мингдан зиёд. Музейнинг асосий иш фаолияти экспозициялар (буюмашёлар, ҳужжатлар, жанговар мукофотлар ва қуроляроғлар) орқали ёшлар ва ҳарбий хизматчиларни ҳарбий ватанпарварлик, она юртга муҳаббат ва садоқат руҳида тарбиялашга қаратилган.
Музей биноси «Жасорат» номли боғда жойлашган. Бино олдида қўлида қурол ушлаган аскар ҳайкали қўйилиб, унда «Ватан ҳимоячисига» ёзуви бор. Ҳайкал атрофида 2-жаҳон урушида Қаҳрамон унвонига сазовор бўлган 338 ўзбекистонлик жангчиларнинг, 53 та Шуҳрат ордени нишондорлари ва «Ўзбекистон Қаҳрамони» унвонини олган ватандошларимиз номлари мармарга ўйиб ёзилган. Боғ хиёбони бўйлаб 2-жаҳон уруши давридаги ва жанговар замонавий, ҳақиқий техника (МИГ21 самолёти, «Катюша» ЖМ13 машинаси, танклар, пушкалар, гаубицалар) қўйилган. Разведкачилар, десантлар, ҳаво ҳужумидан мудофаа жангчилари, денгизчилар, учувчилар, артиллериячилар, танкчилар, пиёда аскарлар, чегарачилар, ҳарбий тиббиёт ходимлари, алоқачилар ва сапёрлар бюстлари ўрнатилган. Ҳарбий хизматга чақирилганлар боғда қасамёд қилишади.
Бино 3 қаватдан иборат бўлиб, экспозициялар 3 ҳарбий тарихий даврга бўлиб ёритилган. 1-давр «Темурийлар давридаги ҳарбий санъат (14—15-асрлар)» га бағишланган. Амир Темур ҳарбий саркарда сифатидаги кўп қиррали фаолияти ёритиб берилган. Зал экспозициялари асосини «Амир Темурнинг Тўхтамишхонга қарши учинчи ҳарбий юриши» батал диорамаси (ўлчами — 12,5x3,5, муаллифлари Алишер Эргашев, Маҳмуд Самиқов ва Мухтор Зоировлар) ташкил этади. Шу билан бир қаторда «Амир Темур от устида» портрети (муаллиф Р.Зиёдиллаев), қуроляроғлар намуналари, байроқлар, «Амир Темур давлати харитаси», ноғоралар ва ҳ.к. ўрин олган. 1қаватда кўргазма ва кино заллари жойлашган.
2-давр фашизмга қарши кураш (1941—45 йиллар) йилларида ўзбек халқининг қаҳрамонлигига багишланган. Ҳар бир кўргазмада у ёки бу жангда қатнашган ўзбекистонлик аскарларни шахсий буюмлари, жанговар мукофотлари, ҳужжатлари ва ҳ.к. қўйилган. Ватандошларимизнинг меҳнат фронтидаги фаолияти кенг ёритилган. Экспонатлар орасидан фашистлар Германиясидан тортиб олинган ўлжалар (фашистлар Германияси ҳарбий мукофотлари, ўт очиш қуроллари), қуроласлаҳалар, ҳарбий машина, танк ва самолётларнинг макетлари жой олган. Зал экспозициялари хронологик характерга эга бўлиб, Брест қалъаси учун бўлган жанглардан тортиб то Берлингача бўлган жангларни ўзида ёритган ҳамда тўлиқ маълумот берилган.
3-давр «Мустақил Ўзбекистон ҳимоясида» деб номланади. ЎзР Қуролли Кучлари ташкил топиши тарихи, унинг қонуний асослари, Қуролли Кучларимиз қўшинлари таркиби, ҳарбий ҳудудий бўлинмалар — ҳарбий округлар, улардаги қисм ва қўшилмаларнинг жанговар тайёргарлиги, олий ҳарбий билим юртларида, сержантлар тайёрлаш мактабларида ҳарбий кадрларни тайёрлаш, шу билан бир қаторда миллий армиямизнинг халқаро ҳарбий ҳамкорлиги, тарбиявий, маданий-маърифий, спорт ҳамда ҳарбий оммавий ахборот воситалари фаолияти кенг ёритилган. Музей армия фаолиятини ёритишда республикамиз музейлари орасида ўзига хос илмий марказга айланган. Музей қошида уруш ва Қуролли Кучлар фахрийларининг кенгаши тузилган.
Дилором Раҳимова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.