Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com
Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi — konstitutsiyaviy nazorat olib boruvçi oliy sud organi. Öz faoliyatini qonun asosida mustaqil amalga oşiradi. Konstitutsiyaviy sudning vakolati, uning tuzilişi va faoliyati tartibi Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 108, 109-moddalari va «Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi töğrisida»gi qonun (1995 yil 30 avg.) bilan belgilangan. Konstitutsiyaviy sudning vakolatiga qonun çiqaruvçi va ijro etuvçi hokimiyatlarning hujjatlari Konstitutsiyaga qançalik mosligiga doir işlarni köriş kiradi. Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi, jumladan, quyidagi vakolatlarga ega: qonunlarning va Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlarining, Özbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlarining, hukumatning va mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining, Özbekiston Respublikasining davlatlararo şartnomaviy va boşqalar majburiyatlarining Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga mosligini aniqlaydi; Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyasi Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, Qoraqalpoğiston Respublikasi qonunlari Özbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiqligi töğrisida xulosa beradi; Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga şarh beradi; Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan berilgan vakolat doirasida boşqa işlarni ham körib çiqadi.
Konstitutsiyaviy sud siyosat va huquq sohasidagi mutaxassislar orasidan Konstitutsiyaviy sud raisi, rais örinbosari va sudyalaridan, şu jumladan, Qoraqalpoğiston Respublikasining vakilidan iborat tarkibda 5 yil muddatga saylanadi. Konstitutsiyaviy sudning har bir sudyasi yakka tartibda saylanadi. Konstitutsiyaviy sud doimiy işlaydigan organ, uning majlislari zaruratga qarab ötkaziladi va qoida tarzida oçiq böladi. Konstitutsiyaviy sudning faoliyat körsatişini ta'minlaş uçun uning devoni tuziladi. Konstitutsiyaviy sudning raisi va a'zolari deputat böla olmaydilar, siyosiy partiyalar va harakatlarning a'zosi bölişlari va boşqa haq tölanadigan lavozimni egallaşlari mumkin emas. Konstitutsiyaviy sud sudyalari daxlsizlik hukuqidan foydalanadilar. Konstitutsiyaviy sudning qarorlari matbuotda e'lon qilingan paytdan boşlab kuçga kiradi. Ular qat'iy va ular ustidan şikoyat qiliş mumkin emas. 1998 yildan boşlab Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Axborognomasi naşr etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ КОНСТИТУЦИЯВИЙ СУДИ — конституциявий назорат олиб борувчи олий суд органи. Ўз фаолиятини қонун асосида мустақил амалга оширади. Конституциявий суднинг ваколати, унинг тузилиши ва фаолияти тартиби Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 108, 109-моддалари ва «Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий суди тўғрисида»ги қонун (1995 йил 30 авг.) билан белгиланган. Конституциявий суднинг ваколатига қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятларнинг ҳужжатлари Конституцияга қанчалик мослигига доир ишларни кўриш киради. Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий суди, жумладан, қуйидаги ваколатларга эга: қонунларнинг ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорларининг, Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонларининг, ҳукуматнинг ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қарорларининг, Ўзбекистон Республикасининг давлатлараро шартномавий ва бошқалар мажбуриятларининг Ўзбекистон Республикаси Конституциясига мослигини аниқлайди; Қорақалпоғистон Республикаси Конституцияси Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига, Қорақалпоғистон Республикаси қонунлари Ўзбекистон Республикасининг қонунларига мувофиқлиги тўғрисида хулоса беради; Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунлари нормаларига шарҳ беради; Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунлари билан берилган ваколат доирасида бошқа ишларни ҳам кўриб чиқади.
Конституциявий суд сиёсат ва ҳуқуқ соҳасидаги мутахассислар орасидан Конституциявий суд раиси, раис ўринбосари ва судьяларидан, шу жумладан, Қорақалпоғистон Республикасининг вакилидан иборат таркибда 5 йил муддатга сайланади. Конституциявий суднинг ҳар бир судьяси якка тартибда сайланади. Конституциявий суд доимий ишлайдиган орган, унинг мажлислари заруратга қараб ўтказилади ва қоида тарзида очиқ бўлади. Конституциявий суднинг фаолият кўрсатишини таъминлаш учун унинг девони тузилади. Конституциявий суднинг раиси ва аъзолари депутат бўла олмайдилар, сиёсий партиялар ва ҳаракатларнинг аъзоси бўлишлари ва бошқа ҳақ тўланадиган лавозимни эгаллашлари мумкин эмас. Конституциявий суд судьялари дахлсизлик ҳукуқидан фойдаланадилар. Конституциявий суднинг қарорлари матбуотда эълон қилинган пайтдан бошлаб кучга киради. Улар қатъий ва улар устидан шикоят қилиш мумкин эмас. 1998 йилдан бошлаб Ўзбекистон Республикаси Конституциявий судининг Ахборогномаси нашр этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.