Özgaruvçan tok
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 115-b. — ziyouz.com
Özgaruvçan tok — tok kuçi (kuç laniş) va yönalişi vaqt ötişi bilan davriy ravişda özgaradigan elektr toki; keng ma'noda — vaqt böyiça özgaradigan har qanday elektr toki. Ö.t.ni özgartiriş, mas, uzoq masofaga uzatiş, töğrilaş, çastotasini özgartiriş kabi amallarning bajarilişi nisbatan oddiyligi uning afzalligi hisoblanadi. Asosiy körsatkiçlari: çastotasi va tok kuçining ta'sir etuvçi qiymati. Sanoatda foydalaniladigan özgaruvçan elektr tarmoqlarida tok kuçi va kuçlaniş garmonik tarzda 50 Gs çastota bilan özgaradi. Zanjir uçlaridagi özgaruvçan kuçlanişni elektr styalardagi generatorlar vujudga keltiradi. Tok kuçining ta'sir etuvçi qiymati deganda ma'lum vaqt içida ötkazgiçdan Ö.t. ötganda ajraladigan issiqlik miqdoriga teng issiqlik ajratadigan tok kuçi tuşuniladi. Tok kuçi va kuçlanişning ta'sir etuvçi qiymatlari Ö.t. zanjiriga ulangan ampermetr va voltmetr bilan ölçanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗГАРУВЧАН ТОК — ток кучи (куч ланиш) ва йўналиши вақт ўтиши билан даврий равишда ўзгарадиган электр токи; кенг маънода — вақт бўйича ўзгарадиган ҳар қандай электр токи. Ў.т.ни ўзгартириш, мас, узоқ масофага узатиш, тўғрилаш, частотасини ўзгартириш каби амалларнинг бажарилиши нисбатан оддийлиги унинг афзаллиги ҳисобланади. Асосий кўрсаткичлари: частотаси ва ток кучининг таъсир этувчи қиймати. Саноатда фойдаланиладиган ўзгарувчан электр тармоқларида ток кучи ва кучланиш гармоник тарзда 50 Гц частота билан ўзгаради. Занжир учларидаги ўзгарувчан кучланишни электр стялардаги генераторлар вужудга келтиради. Ток кучининг таъсир этувчи қиймати деганда маълум вақт ичида ўтказгичдан Ў.т. ўтганда ажраладиган иссиқлик миқдорига тенг иссиқлик ажратадиган ток кучи тушунилади. Ток кучи ва кучланишнинг таъсир этувчи қийматлари Ў.т. занжирига уланган амперметр ва вольтметр билан ўлчанади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.