Özlaşma söz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 118–119-b. — ziyouz.com
Özlaşma söz — bir tildan ikkinçi tilga ötgan söz. Mas, özbek tiliga forstojik tilidan özlaşgan andişa, barg, tilla, şabnam; arab tilidan özlaşgan adabiyot, axloq, kitob, muallim; rus tilidan va u orqali özlaşgan bank, gazeta, samovar, televizor sözlari va boşqalar Ö.s. ma'lum ijtimoiytarixiy voqealar, savdo va madaniy aloqalar tufayli bir tildan ikkinçi tilga ötib özlaşadi. Xususan, özbek xalqining tojiklar bilan qadimdan bir xil iqtisodiy tuzum şaroitida, qöniqöşni bölib yaşab kelganligi tufayli forstojikça sözlar, arab istilosi natijasida arabça sözlar, Örta Osiyoning Rossiyaga qöşib olinişi oqibatida rusça va yevropaça sözlar özbek tiliga kirib özlaşgan. Ö.s. dastlabki davrda neologizm xarakterida bölsada, keyinçalik asta-sekin qabul qiluvçi til qonuniyatlariga böysunişi, xuddi öz sözdek tabiiy va aniq bölişi (barg), fonetik qayta şakllanişi (karavot), grammatik singişi (bankdan), söz yasaş tizimida faol iştirok etişi (traktorçi), takrortakror qöllanişi tufayli uning yot elementligi sezilmay qoladi. Ö.s hosil qilişning turli usullari mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЗЛАШМА СЎЗ — бир тилдан иккинчи тилга ўтган сўз. Мас, ўзбек тилига форстожик тилидан ўзлашган андиша, барг, тилла, шабнам; араб тилидан ўзлашган адабиёт, ахлоқ, китоб, муаллим; рус тилидан ва у орқали ўзлашган банк, газета, самовар, телевизор сўзлари ва бошқалар Ў.с. маълум ижтимоийтарихий воқеалар, савдо ва маданий алоқалар туфайли бир тилдан иккинчи тилга ўтиб ўзлашади. Хусусан, ўзбек халқининг тожиклар билан қадимдан бир хил иқтисодий тузум шароитида, қўниқўшни бўлиб яшаб келганлиги туфайли форстожикча сўзлар, араб истилоси натижасида арабча сўзлар, Ўрта Осиёнинг Россияга қўшиб олиниши оқибатида русча ва европача сўзлар ўзбек тилига кириб ўзлашган. Ў.с. дастлабки даврда неологизм характерида бўлсада, кейинчалик аста-секин қабул қилувчи тил қонуниятларига бўйсуниши, худди ўз сўздек табиий ва аниқ бўлиши (барг), фонетик қайта шаклланиши (каравот), грамматик сингиши (банкдан), сўз ясаш тизимида фаол иштирок этиши (тракторчи), такрортакрор қўлланиши туфайли унинг ёт элементлиги сезилмай қолади. Ў.с ҳосил қилишнинг турли усуллари мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.