«Ozod yevropa»/«ozodlik»
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 59-b. — ziyouz.com
«Ozod yevropa»/«ozodlik» bir qança Şarqiy Yevropa mamlakatlari hamda sobiq Sovet Ittifoqi respublikalariga eşittirişlar olib boruvçi notijoriy, nodavlat xalqaro radiostansiya. «Ozod Yevropa» korporatsiyasi («Free Europe, Inc.») 1949 y.da kommunistik mafkura ta'siri ostidagi Şarqiy Yevropa davlatlarida röy be-rayotgan voqealar haqidagi xabar va reportajlarni efir orqali beriş maq-sadida taşkil etilgan. 1951 y.da aynan şu asoslarda Sovet Ittifoqi respublikalari uçun eşittirişlar olib boriş maqsadida «Ozodlik radiosi komiteti» («Radio Liberty Comnitee, Inc.») korporatsiyasi taşkil etilgan.
Har ikkala radiostansiya, asosan, AQŞ Kongressi tomonidan Markaziy razvedka boşqarmasi (MRB) orqali mablağ b-n ta'minlanib kelingan, ayni paytda byudjetning muayyan qismi ayrim şaxslarning xayriyalaridan iborat bölgan. Radiostansiyalar faoliyatini mablag b-n ta'minlaş va nazorat qiliş böyiça barça majburiyatlar 1971 y.da Xalqaro radioeşittirişlar ken-gaşi ixtiyoriga ötgaç, MRB uşbu sohadagi öz iştirokini töxtatadi.
Xalqaro radioeşittirişlarga ixtisoslaşgan mazkur korporatsiyalar 1975 y. RFE /RL, Inc. («Radio Free Europe» / Radio Liberty, Incorporated) — PCE/PC tarzidabirlaştirildi. «O.Ye.»/«O.» radiostansiyasi 26 tilda eşittirişlar olib boradi.
Radioeşittirişlarning haftalik umumiy hajmi 800 soatni taşkil etadi. Mazkur radiostansiyalarning ştab-kvartiralari 1995 y.gaça Germaniyaning Myunxen ş.da bölgan, 1995 y.dan Çexiya Respublikasining Praga ş.ga köçirilgan. Asosiy ştabkvartirasidan taşqari, joylarda (jumladan, Toşkent ş.da) uning 24 byurosi faoliyat körsatadi. RSE/RS, ya'ni «O.Ye.» /«O.»radiostansiyasi avvallari kommunistik tuzumga qarşi eşittirişlar tayyorlagan bölsa, 1991 y.dan öz eşittirişlari yönalişi va mazmunini quyidagilardan iborat deb hisoblaydi: demokratik va bozor munosabatlari sohasidagi islohotlarga aloqador içki va mintaqaviy masalalar böyiça yangiliklar, taxliliy materiallar berib boriş; demokratik qadriyatlarni tar-ğib qiliş orqali fuqarolik jamiya-ti asoslarini mustahkamlaşga yordam beriş; etnik va liniy kelişmovçiliklarni bartaraf etişga hissa qöşiş va b. Ayni vaqtda «O.Ye.»/«O.» xabarlarida «şovşuv» ketidan kuvib, voqea-hodisalarni buzib körsatiş, biryoklamalik, «tirnoq ostidan kir qidiriş» holatlari ham uçrab turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ОЗОД ЕВРОПА»/«ОЗОДЛИК» бир қанча Шарқий Европа мамлакатлари ҳамда собиқ Совет Иттифоқи республикаларига эшиттиришлар олиб борувчи нотижорий, нодавлат халқаро радиостанция. «Озод Европа» корпорацияси («Free Europe, Inc.») 1949 й.да коммунистик мафкура таъсири остидаги Шарқий Европа давлатларида рўй бе-раётган воқеалар ҳақидаги хабар ва репортажларни эфир орқали бериш мақ-садида ташкил этилган. 1951 й.да айнан шу асосларда Совет Иттифоқи республикалари учун эшиттиришлар олиб бориш мақсадида «Озодлик радиоси комитети» («Radio Liberty Comnitee, Inc.») корпорацияси ташкил этилган.
Ҳар иккала радиостанция, асосан, АҚШ Конгресси томонидан Марказий разведка бошқармаси (МРБ) орқали маблағ б-н таъминланиб келинган, айни пайтда бюджетнинг муайян қисми айрим шахсларнинг хайрияларидан иборат бўлган. Радиостанциялар фаолиятини маблаг б-н таъминлаш ва назорат қилиш бўйича барча мажбуриятлар 1971 й.да Халқаро радиоэшиттиришлар кен-гаши ихтиёрига ўтгач, МРБ ушбу соҳадаги ўз иштирокини тўхтатади.
Халқаро радиоэшиттиришларга ихтисослашган мазкур корпорациялар 1975 й. RFE /RL, Inc. («Radio Free Europe» / Radio Liberty, Incorporated) — PCE/PC тарзидабирлаштирилди. «О.Е.»/«О.» paдиостанцияси 26 тилда эшиттиришлар олиб боради.
Радиоэшиттиришларнинг ҳафталик умумий ҳажми 800 соатни ташкил этади. Мазкур радиостанцияларнинг штаб-квартиралари 1995 й.гача Германиянинг Мюнхен ш.да бўлган, 1995 й.дан Чехия Республикасининг Прага ш.га кўчирилган. Асосий штабквартирасидан ташқари, жойларда (жумладан, Тошкент ш.да) унинг 24 бюроси фаолият кўрсатади. РСЕ/РС, яъни «О.Е.» /«О.»радиостанцияси авваллари коммунистик тузумга қарши эшиттиришлар тайёрлаган бўлса, 1991 й.дан ўз эшиттиришлари йўналиши ва мазмунини қуйидагилардан иборат деб ҳисоблайди: демократик ва бозор муносабатлари соҳасидаги ислоҳотларга алоқадор ички ва минтақавий масалалар бўйича янгиликлар, тахлилий материаллар бериб бориш; демократик қадриятларни тар-ғиб қилиш орқали фуқаролик жамия-ти асосларини мустаҳкамлашга ёрдам бериш; этник ва линий келишмовчиликларни бартараф этишга ҳисса қўшиш ва б. Айни вақтда «О.Е.»/«О.» хабарларида «шовшув» кетидан кувиб, воқеа-ҳодисаларни бузиб кўрсатиш, бирёкламалик, «тирноқ остидан кир қидириш» ҳолатлари ҳам учраб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.